19 jul.

Naar schatting 1 op 100 mannen kampt met pedofiele gevoelens, over vrouwen minder geweten

factcheck

Volgens de zomercampagne van Stop It Now! Vlaanderen worstelt 1 op 100 personen met seksuele gevoelens voor minderjarigen. Het klopt dat ongeveer 1% van de mannelijke bevolking voldoet aan de criteria voor pedofilie. Maar dit mag je niet gelijkstellen met gevoelens voor minderjarigen. Dat percentage ligt waarschijnlijk nog hoger.

18 jul.

Anders dan miljoenen jaren geleden, toen het nog warmer was, komt huidige stijging CO2 door toedoen van de mens

factcheck

Een YouTube-documentaire stelt dat in de afgelopen 600 miljoen jaar het CO₂-niveau veel hoger geweest is dan het nu is. Zelfs met de contributie van industrie, zouden we momenteel op een laag niveau zitten. Het huidige niveau is inderdaad lager dan honderden miljoenen jaren geleden, maar toen was het veel warmer en leefden er geen mensen. Sinds het onstaan van de mens is het CO₂-niveau nu op zijn hoogst en neemt het ook sneller toe dan voordien door menselijke activiteiten, zoals de verbranding van fossiele brandstoffen.

17 jul.

Meer CO2 in de atmosfeer zorgt voor hogere temperaturen

factcheck

Volgens een post op Instagram zou CO₂ niet zorgen voor opwarming van de aarde, omdat vroeger eerst de temperatuur van het klimaat toenam en daarna pas het CO₂-gehalte steeg. Dat klopt niet: CO₂ zorgt voor een broeikaseffect waarbij de aarde warmte absorbeert. Bij de afwisseling van ijstijden en interglacialen gaat een temperatuurstijging wel vooraf aan een CO₂-stijging, maar de toename aan CO₂ versterkt de opwarming. De huidige opwarming is te wijten aan de uitstoot van broeikasgassen door de mens en niet aan natuurlijke fenomenen.

12 jul.

Nee, verkeerde voorspellingen in Belgische media wijzen niet op vervalste verkiezingen in Frankrijk

factcheck

Bij de tweede ronde van de Franse parlementsverkiezingen van 7 juli haalden de partijen die zich verenigden als het Nouveau Front Populair verassend de meeste zetels, terwijl de partij Rassemblement National de derde grootste werd. Enkele alternatieve websites beweren dat de verkiezingen vervalst zijn, omdat verschillende Belgische media op verkiezingsavond meldden dat Rassemblement National als winnaar uit de bus kwam. Maar de exitpolls waar Belgische media naar verwezen, zijn terug te brengen tot voorspellingen die dateren van vóór de verkiezinsdag. Ze komen niet overeen met de berekeningen die studiebureaus later op de avond publiceerden, die wel degelijk in lijn lagen met de uiteindelijke resultaten.

8 jul.

Huidige opwarming verloopt sneller dan 100 miljoen jaar geleden en is veroorzaakt door de mens

factcheck

Volgens een veelbekeken documentaire zitten we geologisch gezien niet in een tijdperk met uitzonderlijke opwarming. 100 miljoen jaar geleden zou het meer dan 5°C warmer geweest zijn. Dat klopt, maar toen zag de aarde er helemaal anders uit. De huidige opwarming is door de mens veroorzaakt en volstrekt zich aan een hogere snelheid dan in de tijd van de dino’s. De opwarming is volgens wetenschappers schadelijk voor de mens.

4 jul.

Nee, je kan geen ei koken door het tussen twee gsm’s te plaatsen

factcheck

Online gaat rond dat je een ei kan koken door het tussen gsm's te houden. Volgens de berichten zouden gsm's daarom hersentumoren veroorzaken. Dat klopt niet: het gaat om een hoax die al twintig jaar de ronde doet. Gsm’s produceren niet genoeg watt om eieren te koken. Net als radio’s, televisies en microgolfovens produceren gsm's radiogolven. Maar in tegenstelling tot ioniserende straling, zoals röntgenstraling, zijn die niet kankerverwekkend.

19 jun.

Met baksteen in de hand over straat: sensibiliseringsgrap in Canada zorgt voor verwarring online

factcheck

Op social media gaan beelden rond van bakstenen bij zebrapaden die voetgangers kunnen gebruiken om ‘veilig over te steken’. De video’s spelen zich af in de Canadese stad Vancouver en zijn echt, maar ludiek bedoeld om te sensibiliseren. Het gaat om een 1 april-actie van een organisatie die zich inzet voor verkeersveiligheid. De beelden gingen op sociale media een eigen leven leiden. Bovendien ging het om sponzen bakstenen, die intussen door de stad verwijderd werden.

8 jun.

Poster toont verkeerde cijfers over stikstofuitstoot

factcheck

Op boerenprotesten en op social media gaat een poster rond met percentages over de toe- en afname van de stikstofuitstoot voor vier sectoren. In de luchtvaart, wegtransport en bij huishoudens zou die uitstoot sterk gestegen zijn, terwijl er voor de veeteelt net een daling is. Het klopt dat de landbouwsector voor een afname van de stikstofuitstoot zorgde, maar ook in andere sectoren was een daling merkbaar. De veeteelt blijft bovendien verantwoordelijk voor het grootste deel van de totale uitstoot.

8 jun.

Ja, er staat een stop op uitbreiding van bestaande woonzorgcentra tot 2025

factcheck

Volgens Freya Van den Bossche (Vooruit) heeft de Vlaamse overheid een stop gezet op bedden in woonzorgcentra. Het klopt dat een programmatiestop het aantal bedden begrenst tot ten minste het jaar 2025. Maar dat wil nog niet zeggen dat er geen meer bijkomen: een deel van de goedgekeurde bedden is nog niet in gebruik, omdat het bijbouwen enkele jaren in beslag kan nemen.

8 jun.

Verschil tussen werken en niet werken nog kleiner in Litouwen

factcheck

Volgens Bart De Wever zouden cijfers van Eurostat tonen dat het verschil tussen werken en niet werken nergens kleiner is dan in België. Dat klopt niet: hoewel het verschil in België stukken kleiner is dan het Europese gemiddelde, is Litouwen koploper. Het cijfer gaat enkel over alleenstaanden en zegt bovendien niets over de werkgelegenheid in een land.

7 jun.

Aantal miljardairs in België nam toe sinds 2000, maar juist aantal onbekend

factcheck

Volgens Raoul Hedebouw (PVDA) is het aantal miljardairs in België in 24 jaar tijd van 1 naar 41 gestegen. Er is inderdaad sprake van een toename. Maar door prijsstijgingen en het gebrek aan een vermogenskadaster valt het exacte aantal onmogelijk te bepalen. Het is ook geen goede graadmeter om de vermogensongelijkheid in te schatten.

7 jun.

Gezinshereniging niet langer automatisch goedgekeurd na verstrijken beslissingstermijn

factcheck

Volgens Britt Huybrechts (Vlaams Belang) worden aanvragen voor gezinsherenigingen vandaag automatisch erkend na het verlopen van de beslissingstermijn. Tot voor kort keurde de Dienst Vreemdelingenzaken aanvragen goed als die niet tijdig behandeld werden. Maar die praktijk is niet langer van tel. Sinds juli 2023 worden er geen automatische goedkeuringen meer gegeven.

7 jun.

Belg 'verdient' gemiddeld 2000 euro per jaar dankzij Europese interne markt

factcheck

Volgens Willem-Frederik Schiltz (Open Vld) verdient elke Belg 1627 euro per jaar dankzij de Europese interne markt. Dit bedrag klopt, maar is gebaseerd op een studie uit 2016. Volgens een berekening op basis van recentere cijfers zou dit eerder rond de 2000 euro per inwoner liggen. Een kleine nuance: het is geen rechtstreekse inkomstenverhoging, maar gaat om de groei van de Belgische economie.

6 jun.

Nee, België is geen wereldkampioen in het uitdelen van fossiele subsidies

factcheck

Volgens Jeremie Vaneeckhout (Groen) is België wereldkampioen in het uitdelen van fossiele subsidies. Als je kijkt naar de uitgaven aan fossiele brandstoffen per inwoner staat België onder de Europese lidstaten op plaats één. Maar veel hangt af van wat je als fossiele subsidies beschouwt. Wereldwijd staan de oliestaten in ieder geval met stip op een. Wereldkampioen is ons land dus niet.

4 jun.

België heeft de hoogste belastingen op arbeid van alle OESO-landen

factcheck

Volgens Bart De Wever (N-VA) is België het land met de hoogste belastingen ter wereld. Dat klopt als het gaat om belastingen op arbeid. Daarop scoort België het hoogst van alle 38 OESO-landen. In sommige van die landen is de belasting op consumptie of vermogen dan weer hoger. Voor de rest van de wereld zijn zo goed als geen data voorhanden, waardoor een wereldwijde rangschikking niet mogelijk is.

4 jun.

Meer migranten naar het Verenigd Koninkrijk sinds de Brexit, vooral door arbeidsmigratie

factcheck

Volgens Conner Rousseau en Bruno Tobback (Vooruit) is er vandaag meer migratie naar het Verenigd Koninkrijk dan voor de Brexit. Het klopt dat de migratiecijfers in het VK na de Brexit zijn gestegen, tot een recordhoogte. Daar zijn verschillende verklaringen voor. Vooral meer arbeidsmigratie en internationale studenten liggen hierbij aan de basis.

4 jun.

Rijkste 10 procent verantwoordelijk voor helft van wereldwijde CO₂-uitstoot, blijkt uit studie

factcheck

Op Facebook deelde Mieke Schauvliege van Groen dat de rijkste 10% van de wereld verantwoordelijk is voor de helft van de wereldwijde CO₂-uitstoot. Dat klopt: het percentage wordt bevestigd door verschillende rapporten. Het houdt wel geen rekening met andere broeikasgassen, die ook bijdragen tot klimaatopwarming.

3 jun.

Ja, de kosten van files kunnen oplopen tot 5 miljard euro per jaar

factcheck

Volgens Caroline Gennez bedraagt het jaarlijkse prijskaartje van de files in België 5 miljard euro en dat van de salariswagens nog eens 4 miljard euro. Afhankelijk van de factoren die je in kaart brengt, kunnen deze bedragen kloppen. Alleen veroorzaken bedrijfswagens ook files, waardoor de bedragen overlappen. Je kan beide dus niet zomaar optellen.

2 jun.

Geen bewijs dat 97% van de Russische raketten burgerdoelen treft

factcheck

Volgens Alexander De Croo zou 97% van de Russische raketten in Oekraïne burgerdoelwitten treffen. Hij vernam dit van Oekraïense bronnen. Zonder onafhankelijke data valt het hoge percentage niet te checken. Bovendien is de lijn tussen burgerlijke en militaire doelwitten soms vaag. Volgens experten gaat het om een overschatting, maar klopt het wel dat Rusland doelbewust Oekraïense steden en burgers bombardeert.

1 jun.

1 procent van de Belgische bevolking bezit naar schatting 13,5 tot 33 procent van het totale vermogen

factcheck

Volgens Raoul Hedebouw (PVDA) zou 1 procent van de Belgische bevolking een kwart van de Belgische vermogens in handen hebben. Omdat België niet werkt met een vermogenskadaster, is er niet exact bekend wie er wat en hoeveel bezit. Schattingen naar de bezittingen van de top 1 procent lopen van 13,5 tot 33 procent van het totale vermogen.

31 mei

De Belgische staatsschuld stijgt met méér dan €500 per seconde

factcheck

Volgens Bart De Wever stijgt de Belgische staatsschuld elke seconde met €500. Het werkelijke bedrag ligt waarschijnlijk nog hoger. Volgens berekeningen van de Nationale Bank zou het zelfs oplopen tot €1.170 per seconde.

31 mei

Volgens statistieken verlaat 20% de EU na een terugkeerbevel, maar cijfers zijn onvolledig

factcheck

Volgens Sammy Mahdi (cd&v) zou vandaag slechts 20% van de mensen die een terugkeerbevel kreeg ook effectief het EU-grondgebied verlaten. Het percentage is gebaseerd op jaarcijfers van Eurostat, maar experten waarschuwen voor methodologische beperkingen en onvolledigheden. We kunnen niet met zekerheid zeggen hoeveel mensen effectief het Europese grondgebied verlaten. Ook een vergelijking met andere lidstaten is niet mogelijk.

29 mei

1 op 10 kinderen ervaart voedselonzekerheid, maar zit daarom nog niet met honger op school

factcheck

Volgens Melissa Depraetere (Vooruit) zit een op de tien Vlaamse kinderen met honger op de schoolbanken. Uit onderzoek blijkt wel dat 9% van de kinderen in Vlaanderen onvoldoende toegang heeft tot gezonde voeding en dus voedselonzekerheid ervaart. Maar dat betekent daarom nog niet dat zij met een lege brooddoos of honger naar school gaan.

28 mei

Ja, België is het enige EU-land met een werkloosheidsuitkering onbeperkt in de tijd

factcheck

Volgens de politieke partij Voor U is België de enige lidstaat van de EU met een onbeperkte werkloosheidsuitkering in de tijd. Dat klopt: België is het enige land dat, onder voorwaarden, geen tijdslimiet zet op die uitkering. In sommige landen geldt wel een systeem waarbij je in specifieke gevallen een bijdrage kan ontvangen na afloop van de uitkering, die ook onbeperkt is in de tijd.

8 mei

Nee, gevaccineerden dragen niet langer coronavirussen in zich

factcheck

In recente, vaak gedeelde blogposts doet viroloog en dierenarts Geert Vanden Bossche enkele zorgwekkende uitspraken over Covid19: gevaccineerden zouden langer het virus in zich dragen, auto-immuunziekten krijgen en binnen enkele maanden zou er een golf van ernstige Covid19-gevallen komen. Dat klopt niet: gevaccineerden dragen niet langer virussen in zich dan niet-gevaccineerden. En er zijn op dit moment geen aanwijzingen voor ‘een tsunami' van auto-immuunziekten.

26 apr.

Nee, transvrouwen opzettelijk man noemen niet zomaar strafbaar in Schotland

factcheck

Tijdens een radio-interview zei correspondente Lia van Bekhoven dat transvrouwen opzettelijk man noemen strafbaar wordt onder de nieuwe Schotse wet tegen haatspraak. Dat klopt niet helemaal: het misgenderen van individuele transpersonen of discussiëren rond genderidentiteit is toegelaten. Maar transgenders als categorie bedreigen en aanzetten tot haat is voortaan wel strafbaar. Het is aan de politie om te interpreteren wat als bedreiging geldt.

25 apr.

Verzonnen citaat van Joe Biden over scheepsramp in Baltimore gaat viraal

factcheck

Over de instorting van een brug in Baltimore in de VS gaat heel wat verkeerde informatie rond. Dat gebeurt nu ook over een speech van Joe Biden die de Amerikaans president daarover gaf. Hij zou gezegd hebben dat ‘de ramp een goede zaak is omdat het banen creëert’. Maar die uitspraak komt helemaal niet voor in de speech: ze werd verzonnen.

15 apr.

Nee, Belgische hulpgoederen werden niet gebombardeerd in Gaza

factcheck

Twee video’s op sociale media worden ten onrechte met elkaar in verband gebracht. Gebruikers beweren op basis van de beelden dat er in Gaza bombardementen plaatsvonden op de locatie waar net hulpgoederen uit België geleverd werden. Dat klopt niet. Een visuele analyse toont dat zowel de locatie als het tijdstip van de dropping van hulpgoederen en het bombardement verschillen. Ook een ooggetuige bevestigt dit.

12 apr.

Oude foto’s van zwerfvuil in Lausanne hebben niets met klimaatactivisten te maken

factcheck

Een fotocollage waarop je zwerfvuil in een park in Lausanne ziet, wordt gretig gedeeld op Facebook en X. Maar de info klopt niet. Het zwerfvuil komt niet van klimaatactivisten. Wel van onzorgvuldige mensen die een park in Lausanne bezochten.

9 apr.

Vechtpartij uit Nederland duikt opnieuw op met foute context

factcheck

Een video, die viraal gaat op X, zou een vechtpartij tonen tussen jongeren in Duitsland. Maar de context bij de video klopt niet. Het toont een vechtpartij van vorig jaar bij een kermis in de Nederlandse gemeente Haaksbergen, en dus niet in Duitsland.

5 apr.

Geen bewijs dat zes op tien voetballers na hun carrière failliet gaat

factcheck

Volgens Dries Mertens gaat ‘zes op de tien voetballers failliet na zijn carrière’. Wegens een gebrek aan data valt die uitspraak niet te bewijzen. Al lijken veel ex-voetballers wel degelijk met financiële problemen te kampen.

31 mrt.

Geen bewijs dat plastic snijplanken schade veroorzaken door microplastics

factcheck

Een life coach waarschuwt op TikTok voor het gebruik van plastic snijplanken in de keuken. Het gebruik ervan zou een verhoogde blootstelling aan microplastics betekenen en bijdragen aan gezondheidsproblemen. Onderzoek bevestigt dat plastic snijplanken microplastics kunnen afgeven wanneer erop gesneden wordt, maar dat wil nog niet zeggen dat het ook in je eten terechtkomt. Voorlopig bestaat er nog onvoldoende bewijs voor de risico's van microplastic voor de menselijke gezondheid.

27 mrt.

Geen 608.000, maar 320.000 first voters bij Vlaamse verkiezingen

factcheck

In de Vlaamse media duiken verschillende cijfers op over het aantal jongeren dat dit jaar voor het eerst kan gaan stemmen. Zo heeft Het Nieuwsblad het over 608.000 Vlaamse first voters bij de federale en regionale verkiezingen. Dat klopt niet. Het werkelijke aantal ligt rond de 320.000.

27 mrt.

Bloedbad-uitspraak van Donald Trump ging over Amerikaanse auto-industrie

factcheck

Een korte clip van een speech van de Amerikaanse presidentskandidaat Donald Trump gaat rond. Hierin zegt hij dat "het een bloedbad wordt" als hij niet verkozen wordt. Volgens Vlaams Belang-politicus Filip Dewinter doelde Trump met die uitspraak op de Amerikaanse auto-industrie. Dat klopt: in de volledige context van speech gaat het om een economisch bloedbad, niet om een letterlijk bloedbad.

26 mrt.

Fundering van windturbines bestaat uit meer dan 600 ton beton en staal, afhankelijk van type turbine

factcheck

Op X circuleren berichten die beweren dat voor de fundering van een windmolen 600 ton ijzer en cement nodig is. Ook zouden windmolens “bijna altijd in landbouw- of ongerepte grond” worden geplaatst. Maar dat klopt niet, voor de fundering van windturbines is er in de eerste plaats beton en staal nodig. Bovendien is hiervoor geen 600 ton, maar tussen de 1100 en 1300 ton beton en 45 tot 110 ton staal nodig. Windturbines worden meestal in haven- of industriegebied gebouwd, niet in “ongerepte grond”.

13 mrt.

Geen bewijs dat het gezonder is om ’s middags bananen te eten dan ’s avonds

factcheck

Een video op TikTok en Instagram zegt dat je bananen best bij de lunch eet, omdat het dan een positieve invloed zou hebben op het immuunsysteem en de huid. Een banaan bij het avondeten zou de vertering dan weer verstoren. Maar hiervoor is geen bewijs. Bananen bevatten wel voedingsstoffen die zulke positieve effecten kunnen teweegbrengen, maar dat staat los van het tijdstip waarop je ze eet.

29 feb.

Nee, er werd geen extra hormoon toegevoegd aan de pil om bloedingen te veroorzaken

factcheck

De Online Sisterhood, een Nederlandse lifestyle-podcast, postte een kort fragment uit een aflevering waarin iemand claimt dat er een extra hormoon werd toegevoegd aan de anticonceptiepil om een bloeding te veroorzaken. Dat er bloedingen zijn tijdens het gebruik van de pil betekent niet dat hiervoor een extra hormoon werd toegevoegd. Het hormoon oestrogeen, dat hoofdzakelijk zorgt voor bloedingen, zat ook al in de eerste anticonceptiepil.

19 feb.

Marketingidee uit 2016 heeft niets te maken met het landbouwbeleid

factcheck

Volgens verschillende posts op sociale media zou het World Economic Forum (WEF) plannen hebben om één grote stad te maken van Nederland, Vlaanderen en de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen. Dit zou volgens sommige berichten ook de reden zijn achter het stikstofbeleid, dat volgens hen boeren wil verdrijven voor de uitbouw van de stad. Dat klopt niet: het zogenaamde stadsplan is in werkelijkheid een marketingidee uit 2016 dat de drie regio's wil presenteren als één handelsregio. Het heeft niets te maken met het stikstofbeleid.

15 feb.

Geen bewijs dat een paarse tong op kanker wijst

factcheck

Op de nieuwssite van HLN staat dat een paarse tong kan betekenen dat je kanker hebt. Het artikel verwijst naar een Irakese studie over artificiële intelligentie, maar daaruit volgt die conclusie niet. Volgens oncologen kan de kleur van je slijmvliezen wel iets over je gezondheid vertellen, maar is het te kort door de bocht om een paarse tong aan kanker te koppelen.

13 feb.

Nee, dit zijn geen explosieven van het Israëlisch leger vermomd als voedselblikken

factcheck

Verschillende berichten op sociale media claimen dat het Israëlische leger explosieven gebruikt die vermomd zijn als voedselblikken. Militaire deskundigen ontkrachten deze bewering en zeggen dat de metalen cilinders in kwestie waarschijnlijk opslagcontainers voor M603-ontstekers zijn. De blikken waren bovendien aangeduid met een label waarop “fuze mine” (mijnontsteker) stond.

5 feb.

Nee, grote media ‘verbonden aan het WEF’ moeten niet uit de ether omdat ze leugens verspreiden

factcheck

Een screenshot van een nieuwsbericht gaat rond op X. Er staat dat “internationaal besloten is per direct alle uitingen van mis- en desinformatie in alle media te verbieden”. Alle grote mediakanalen die verbonden zijn aan het World Economic Forum (WEF) zouden volgens het bericht uit de ether moeten gaan. Maar dat klopt niet: het nieuwsbericht is volledig verzonnen.

25 jan.

Vechtpartij tussen scholieren in Beveren gaat viraal in India en Nederland

factcheck

Op sociale media gaat een video viraal waarin een vechtpartij te zien is tussen twee meisjes. Het zou gaan om een vechtpartij tussen “Afrikaanse en Aziatische migranten” in Nederland. Dat klopt niet. De beelden dateren van 2022 en tonen een gevecht tussen middelbare scholieren in Beveren. In India ging de video al eens eerder viraal met een verkeerde context.

18 jan.

Noordkaperpopulatie daalt voornamelijk door scheepbotsingen, visnetten en klimaatverandering

factcheck

Verschillende berichten op sociale media zien een verband tussen windmolenparken en de dalende populatie van noordkapers voor de kust van de VS. Die berichten begonnen te circuleren na het verschijnen van een online documentaire. Verschillende experten stellen dat er geen bewijs is voor dit verband. De belangrijkste doodsoorzaken zijn scheepsbotsingen, verstrengeling in netten en klimaatverandering.

17 jan.

Nee, coronavaccins veroorzaken geen Long Covid

factcheck

Op sociale media en alternatieve nieuwsblogs wordt geopperd dat de coronavaccins Long Covid zouden veroorzaken. Daar is geen bewijs voor: grote onderzoeken tonen aan dat wie ondanks vaccinatie toch besmet wordt met Covid19, net meer beschermd is tegen Long Covid.

12 jan.

Filmpje van motordemonstratie uit 2020 heeft niets te maken met recent Duits boerenprotest

factcheck

Volgens een filmpje op X en TikTok zou een colonne motorrijders op 8 januari 2024 onderweg zijn geweest naar de boerenprotesten in Duitsland. Maar de beelden dateren al van 2020. De motards in kwestie reden naar de stad Papenburg om er te betogen tegen een striktere regelgeving voor motorrijders.

12 jan.

Elektrische wagens hebben vaker pech dan klassieke wagens

factcheck

In augustus 2023 berichtten verschillende media dat elektrische wagens vaker af te rekenen hebben met pech dan wagens met een verbrandingsmotor. Uit cijfers van zowel Touring als VAB zien we dat dit klopt. Interventies bij elektrische wagens hebben vaak te maken met een lege batterij of bandenpech.

8 jan.

CO₂ bevordert plantengroei, maar ook negatief effect door klimaatverandering

factcheck

Op Instagram gaat rond dat CO₂ (koolstofdioxide) louter voeding voor planten is. Het klopt dat planten CO₂ nodig hebben om te groeien en dat een stijgend CO₂-niveau zorgt voor toenemende groei bij de meeste planten. Maar het CO₂-bemestingseffect valt niet los te koppelen van andere effecten die gepaard gaan met een stijgend CO₂-niveau en de opwarming van de aarde, zoals watertekort en afnemende biodiversiteit. Deze effecten zullen op hun beurt een invloed hebben op de groei van planten.

3 jan.

Deze foto’s van verlaten ‘kerkhoven’ vol elektrische wagens komen niet uit Europa, maar uit China

factcheck

Een veel gedeelde Instagramvideo zou kerkhoven tonen vol met elektrische wagens die zich in Europa zouden situeren. Dat klopt niet. De afbeeldingen van de ‘autokerkhoven’ komen niet uit Europa, maar uit China. De foto’s tonen elektrische wagens op parkings in Hanghzou. Die auto’s zijn niet omwille van technische redenen achtergelaten, maar uit commerciële redenen.

dec. 2023

Filmpje van Russische lasershow aan het front in Oekraïne is getrukeerd

factcheck

Een filmpje dat online rondgaat, zou tonen hoe Russische soldaten aan het front in Oekraïne laserbeelden in de lucht projecteren op de dag van de Oekraïense strijdkrachten. Maar de achtergrondbeelden dateren al van voor de Russische invasie. De laserbeelden zijn er achteraf op gemonteerd.

dec. 2023

Kindermisbruik is genuanceerder dan cijfer van één op tien

factcheck

Volgens federaal parlementslid Valerie Van Peel (N-VA) maakt één op tien kinderen seksueel misbruik mee. Statistieken op basis van zelfrapportage geven aan dat het zelfs om 1 op 6 kinderen gaat. Maar dit onderzoek gebruikt een bredere definitie van seksueel geweld, waaronder ook vormen zonder fysiek contact vallen. Voor seksueel misbruik zijn er geen specifieke cijfers. Van Peel heeft het daarom over een “voorzichtige schatting”.

dec. 2023

Aantal jongeren met diabetes in België steeg al voor de coronacrisis

factcheck

Volgens De Standaard is het aantal diabetes type 1-gevallen bij kinderen sinds de coronapandemie met 27% gestegen. Dat klopt niet: de stijging bedraagt 17%. Bovendien zijn deze cijfers gebaseerd op het aantal terugbetalingen. Daardoor zijn andere verklaringen mogelijk, zoals facturatieversnellingen. Cijfers van Sciensano tonen dan weer een stijging van vóór de coronapandemie.

dec. 2023

Geen bewijs dat roomboter gezonder is dan margarine

factcheck

Op sociale media beweert de Nederlandse lifestyleblog 'Leef Bewust' dat roomboter veel gezonder zou zijn dan margarine. Dat klopt niet als je naar het gehalte aan verzadigde vetzuren kijkt: dan is een margarine doorgaans gezonder. Vooral zachte margarines bevatten weinig verzadigde vetten. Maar in het bredere plaatje valt de claim moeilijk te checken, omdat talloze factoren ons voedingspatroon beïnvloeden.

nov. 2023

Foto van vrouw in ingestort huis werd niet in Palestina, maar in Syrië genomen

factcheck

Een foto van een vrouw die een speelgoedauto redt uit een ingestort huis wordt veelvuldig gedeeld op social media. Het zou gaan om een Palestijnse vrouw na bombardementen van Israël. Maar dat klopt niet: de foto heeft niets te maken met de oorlog tussen Israël en Hamas. Het dateert namelijk al uit 2016 en werd genomen in Homs, een stad in Syrië, door een Iraanse fotojournalist.

nov. 2023

Foto van Israëlische soldaat aan salontafel is hoogstwaarschijnlijk bewerkt

factcheck

Op sociale media wordt een foto verspreid van een Israëlische soldaat die vlak voor gebombardeerde huizen in een zetel zit aan een tafel met koekjes en koffie. De foto van de Israëlische soldaat werd hoogstwaarschijnlijk bewerkt door Generatieve artificiële intelligentie. Vreemde fouten, zoals een koffietas met twee oren en een zwevende fles, wijzen daarop. Ook een beeldmanipulatie-analyse toont sporen van manipulatie bij de tafel.

nov. 2023

Ja, deze video toont hoe het Israëlisch leger een Palestijnse waterbron dichtmaakte

factcheck

Een video op sociale media zou tonen hoe een waterput in de buurt van de stad Hebron (op de Westelijke Jordaanoever) dichtgemaakt werd door het Israëlisch leger afgelopen zomer. De beelden zijn echt. Verschillende bronnen bevestigen dat een waterbron in de buurt van Hebron dichtgemaakt werd in opdracht van de Israëlische overheid. Volgens de Israëlische overheid ging het om een illegaal aangelegde waterbron.

nov. 2023

Nee, deze foto bewijst niet dat Hamas veertig baby’s onthoofd heeft

factcheck

Op sociale media wordt beweerd dat leden van Hamas veertig Israëlische baby’s onthoofd hebben. Aan die bewering wordt nu ook een afbeelding ter bewijs gekoppeld. De foto is echter dermate onduidelijk dat ze niet als hard bewijs voor die bewering kan dienen. Ook het Israëlisch defensieleger zegt dat ze de claim niet officieel kan bevestigen.

nov. 2023

Geen bewijs voor toename van kanker door vaccins

factcheck

De angst dat de coronavaccins kanker zouden veroorzaken is niet nieuw. Dat idee duikt regelmatig op en is al meermaals gefactchecked. In een artikel van De Andere Krant wordt deze claim opnieuw verspreid. Er is echter nog steeds geen bewijs voor. Uit cijfers van kankerregisters blijkt geen stijging van het aantal kankerdiagnoses.

nov. 2023

Video met dansende Israëli’s uit 2014 heeft niets te maken met het huidige conflict

factcheck

Een video waarop dansende Israëli’s te zien zijn, die “Gaza is een kerkhof” zingen, circuleert op social media. Het zou een steunbetoging tonen voor het huidige offensief van Israël in de Gazastrook. Dat klopt niet. De beelden tonen een Israëlische betoging uit 2014 tegen een gemengd huwelijk en hebben niets te maken met het huidige conflict.

nov. 2023

VRT kost jaarlijks geen 150, maar 100 euro per huishouden

factcheck

Econoom Geert Noels geeft aan dat hij 150 euro per jaar aan de VRT betaalt via zijn belastingen. Volgens de VRT bedraagt de kostprijs van de overheidsfinanciering echter maar 42 euro per Vlaming. De bedragen verschillen omdat Noels zijn berekening baseert op het aantal huishoudens in Vlaanderen, terwijl VRT naar het aantal inwoners kijkt. Maar ook dan is het bedrag lager: jaarlijks gaat per huishouden 100 euro aan overheidsfinanciering naar VRT.

okt. 2023

Nee, de Russische economie stak de Duitse niet voorbij

factcheck

Op 4 augustus stuurt het Kremlin een bericht de wereld in dat Rusland de grootste economie van Europa zou geworden zijn. De boodschap verschijnt ook op eigen bodem, zoals in een blog van Steven Arrazola de Oñate. De berichtgeving verdient nuance: hoewel het klopt volgens één parameter van de Wereldbank, spreken andere statistieken het tegen.

okt. 2023

Ecologische voetafdruk van Belgisch ei is groter dan avocado uit Mexico

factcheck

Volgens onderzoeker Stijn Bruers heeft het eitje van de lokale kippenboer nog steeds een hogere klimaatimpact dan een Mexicaanse avocado. Ondanks het verschil in berekeningswijzen en voedingswaarden lijkt het Belgische eitje inderdaad zowel een hogere CO2-uitstoot als een groter landgebruik te bevatten. De impact van de export van Mexicaanse avocado’s per schip compenseert dit verschil niet.

okt. 2023

Geen bewijs dat helft van Vlaamse verbouwpremies naar 30% hoogste inkomens gaat

factcheck

Volgens Vlaams fractieleider van de PVDA Jos D’Haese gaat meer dan de helft van de Vlaamse MijnVerbouwpremies naar de 30% hoogste inkomens. Het klopt dat ongeveer de helft van die premies vloeit naar de laagste inkomenscategorie. En fiscaal valt het hard te maken dat 70% van de Vlamingen tot die groep behoort. Maar daaruit kun je niet afleiden dat de overige helft terechtkomt bij de 30% hoogste inkomens. Achter die 30% schuilen ook investeringen van verhuurders en zaakvoerders.

okt. 2023

Nee, Europese steden willen geen vlees en privéauto's verbieden

factcheck

Een video van de Amerikaanse presentator Glenn Beck beweert dat een aantal steden tegen 2030 ambitieuze doelstellingen willen behalen zoals 0 kg vleesconsumptie en 0 particuliere voertuigen. Enkele Nederlandstalige artikelen verwijzen naar de video om te stellen dat Europese steden daarom van plan zijn om vlees, zuivel en privéauto's te verbieden. Dat klopt niet. Steden kunnen dit niet verbieden: het rapport waarop deze claim gebaseerd is, dient enkel als analyse en houdt geen enkele verplichting in.

sep. 2023

Oude en getrukeerde beelden bewijzen niet dat laserstralen bosbranden in Hawaï veroorzaakten

factcheck

Online gaan beelden rond die zouden aantonen dat de bosbranden in Hawaï veroorzaakt werden door laserstralen van zogenaamde ‘directed energy weapons’. De berichten op sociale media impliceren dat de natuurbranden met opzet werden aangestoken door overheidsinstanties. Analyse van de beelden toont aan dat het gaat om misleidende video’s en afbeeldingen.

aug. 2023

Energie kost per jaar gemiddeld 205 euro meer in Brussel dan in Vlaanderen

factcheck

Volgens Vlaams parlementslid Robrecht Bothuyne (CD&V) betaalt een gezin in Brussel gemiddeld 166 euro per jaar meer aan energie dan een gezin in Vlaanderen. Dat cijfer klopt als je enkel kijkt naar wat de energieleveranciers aanrekenen. Maar als je alle kosten in rekening neemt – zoals belastingen en netwerkkosten – is het verschil groter. Een Brussels gezin betaalt dan bij een gemiddeld verbruik 205 euro meer dan in Vlaanderen.

aug. 2023

Nee, dit filmpje toont geen geheime grot in Disneyland

factcheck

Een filmpje van een Amerikaanse acteur uit 2012 werd de afgelopen maanden terug populair. In dat filmpje toont de acteur een ‘geheime grot’ die naar Disneyland in Californië leidt. Op TikTok gaat nu rond dat de grot bestaat én gebruikt wordt voor het ontvoeren van kinderen. Maar de grot is niet echt: het filmpje maakt deel uit van een humoristische cameo. De link met kinderhandel werd er achteraf bij verzonnen.

aug. 2023

Social mediabericht vergelijkt uitstoot luchtvaart en landbouw, maar cijfers kloppen niet

factcheck

Op sociale media circuleert een bericht dat stelt dat het voltanken van één Boeing 747 evenveel broeikasgassen uitstoot als een boer die 20.000.000 liter melk en 132.000 kilogram vlees produceert. Maar de vergelijking loopt spaak: een volle tank van een Boeing zorgt voor minder uitstoot (1 miljoen kg broeikasgassen) dan het produceren van deze hoeveelheden melk en vlees (76 miljoen kg).

jul. 2023

Kassaloze supermarkt gebruikt slimme camera’s en QR-codes, geen digitaal paspoort

factcheck

Een video op Twitter zou aantonen dat Britse supermarkten een digitaal paspoortensysteem hanteren om burgers die op een zwarte lijst staan de toegang tot voedsel te weigeren. Dat klopt niet. De video werd opgenomen in een ALDI Shop & Go supermarkt. Die werkt met QR-codes en slimme camera’s, maar niet met een zogenaamd ‘digitaal paspoortensysteem’.

jul. 2023

Geen bewijs voor hogere kans op lymfeklierkanker na mRNA-vaccinatie

factcheck

Een Belgische studie gaat viraal nadat berichten op social media het aandragen als bewijs dat het mRNA-vaccin van Pfizer kanker zou veroorzaken. Dat klopt niet. De studie rapporteert het overlijden van één proefmuis aan lymfeklierkanker, maar toont geen verband met vaccinatie. Er is dan ook geen verschil in het aantal gevallen van lymfeklierkanker voor en na de vaccinatiecampagnes tegen Covid19.

jul. 2023

Geen aanwijzingen voor placebo’s in vaccinleveringen

factcheck

Een Deense studie zou bewijzen dat bepaalde vaccinleveringen tegen Covid19 ofwel placebo's (een niet-werkzame stof) ofwel heel schadelijke stoffen zouden bevatten, zo stelt een Nederlandstalige blog. Dat klopt niet: de studie misinterpreteert gegevens om tot deze conclusie te komen. De bewering wordt tegengesproken door het Deense volksgezondheidsinstituut, waarvan de gegevens afkomstig zijn.

jul. 2023

President Joe Biden draagt geen masker: rimpels zijn een tachtiger niet vreemd

factcheck

Op TikTok wordt beweerd dat de Amerikaanse president Joe Biden een masker draagt. Dat zouden beelden waarin Biden fronst tijdens een speech bewijzen. Maar op de beelden zijn enkel rimpels te zien. Van een masker is geen sprake. Het hogere contrast in het TikTok-filmpje doen de rimpels op Bidens voorhoofd dieper lijken dan op de originele beelden.

jun. 2023

Een zonnebril beschermt tegen schadelijke effecten van de zon

factcheck

Een Facebookpost beweert dat wie een zonnebril draagt makkelijker zou verbranden. Er wordt geschreven dat zonlicht er via onze ogen voor zorgt dat we meer pigment aanmaken. Dat klopt niet: onze ogen hebben niets te maken met pigmentvorming in de huid. Een zonnebril kan net de schadelijke gevolgen van zonlicht aan onze ogen voorkomen.

jun. 2023

Nee, magazines met Erdogan-cover werden geen week voor Turkse verkiezingen gepubliceerd

factcheck

In een Twitterbericht wordt beweerd dat Westerse tijdschriften een week voor de recente presidentsverkiezingen in Turkije 12 verschillende negatieve voorpagina’s aan Recep Tayyip Erdogan zouden hebben gewijd. Alhoewel de getoonde magazinecovers echt bestaan, werd geen enkele in 2023 gepubliceerd. De jongste dateert van 2018.

jun. 2023

Tabel op sociale media overdrijft stijging in aantal medische consultaties

factcheck

Op sociale media gaat rond dat het aantal oncologische en cardiologische consultaties in België tussen 2019 en 2022 aanzienlijk gestegen zou zijn. Ook zouden er vorig jaar opmerkelijk meer miskramen hebben plaatsgevonden dan de jaren voordien. De coronavaccins worden aangeduid als oorzaak van de stijging. Na contact met het RIZIV blijkt de informatie onjuist te zijn.

mei 2023

Nee, het delen van dit Facebookbericht vermijdt geen advertenties

factcheck

Een bericht op Facebook belooft dat je advertenties kunt vermijden door het bericht zelf te kopiëren en delen. Door het bericht te plaatsen, zou je het algoritme van Facebook omzeilen. Maar het werkt niet. Advertenties vermijden kan niet via Facebook. Het installeren van een adblocker kan wel het zien van advertenties verminderen, maar is niet waterdicht.

mei 2023

Voeding heeft geen effect op het geslacht van het kind

factcheck

In een artikel in De Morgen staat dat door het volgen van een bepaald dieet de moeder het geslacht van haar kind kan bepalen. Veel broccoli eten zou helpen om een meisje te krijgen, vlees voor een jongen. Hier bestaat geen wetenschappelijk bewijs voor. Voeding en andere middeltjes hebben geen aantoonbaar effect op het geslacht van het kind.

mei 2023

Foto toont brand in Oekraïens onderwijsgebouw uit 2019, geen “massamoord” uit 2014

factcheck

Een bericht op Twitter beweert dat er op 2 mei 2014 een massamoord plaatsvond in Odessa. Een foto zou tonen dat etnische Russen werden opgesloten in een vakbondsgebouw en daar levend verbrand. Dat klopt niet. In 2014 ontstond brand in een vakbondsgebouw na een gewelddadige confrontatie tussen betogers. De foto toont een ander gebouw en dateert van 2019.

mei 2023

Ontevredenheid met beleid niet ‘groter dan ooit’

factcheck

Volgens een artikel van VRT NWS toont het onderzoek De Stemming aan dat de ontevredenheid met het beleid groter is 'dan ooit'. Maar uit de vier metingen van het onderzoek blijkt dat dit niet het geval is voor elk beleidsniveau. De Stemming startte in 2020. Bevragingen die al langer lopen, wijzen erop dat er in het verleden periodes waren waarbij de tevredenheid lager lag.

mei 2023

Online berichten leggen Hollande woorden in de mond over oorlog in Oekraïne

factcheck

Online gaat rond dat voormalig Frans president François Hollande in een interview onthulde dat Westerse naties de oorlog in Oekraïne bewust hebben uitgelokt. De beelden zijn echt: Hollande werd in een videocall beetgenomen door Russische prankers. Maar zijn uitspraken werden verdraaid. Nergens zei hij iets over het uitlokken van de oorlog.

mei 2023

Hongarije gaat zakenman George Soros niet vervolgen

factcheck

De Hongaars-Amerikaanse zakenman George Soros zou volgens online berichten vervolgd worden door Hongarije voor de medeplichtigheid aan de moord op Joodse Hongaren in Boedapest. Dit klopt niet. Volgens Hongaarse media en de Hongaarse overheid is het verhaal verzonnen en wordt Soros niet vervolgd.

apr. 2023

Te weinig onderzoek om te stellen dat België Europees kampioen staken is

factcheck

Verschillende Belgische kranten berichtten dat België op de tweede plaats staat in Europa wat het meeste aantal stakingsdagen betreft. De kranten baseren zich op onderzoeken van de Europese vakbondsorganisatie en het Duits onderzoeksbureau WSI, maar bij beide zijn de data te onvolledig om deze conclusie te kunnen trekken.

apr. 2023

Pasta kost in België vaak meer dan in Frankrijk, maar zelden twee keer zoveel

factcheck

Op de website van PvdA staat dat een pak pasta in België twee keer duurder is dan in Frankrijk. PvdA vergeleek hiervoor slechts één pak pasta bij één supermarkt. Hoewel verschillende merken van pasta hier vaak duurder zijn dan in Frankrijk, bedraagt het verschil lang niet altijd twee keer zoveel. Sommige pasta’s zijn dan weer goedkoper in België.

apr. 2023

Wereld Economisch Forum wil bestialiteit niet legaliseren

factcheck

Online gaat rond dat het Wereld Economisch Forum (WEF) zou pleiten voor de legalisering van seks en het huwelijk met dieren om inclusie te bevorderen. In dezelfde context claimen sommigen dat Spanje al wetgeving heeft aangenomen die bestialiteit legaliseert. Geen van beide beweringen klopt.

apr. 2023

37% van de asielzoekers zijn jonge mannen

factcheck

Volgens onafhankelijk parlementslid Jean-Marie Dedecker zijn 80% van de asielzoekers jonge mannen. Maar uit statistieken van Dienst Vreemdelingenzaken blijkt dat het om 37% gaat. Jonge mannen zijn wel oververtegenwoordigd bij de ‘ontheemde’ asielzoekers die hun toevlucht zoeken in kraakpanden of tentenkampen, maar daarvoor bestaan geen concrete cijfers.

apr. 2023

Geen bewijs dat vrouw bijna stierf na beet van huisspin

factcheck

Verschillende media berichtten over een Britse vrouw die een zware operatie onderging door een infectie na een beet van een huisspin. Het oorspronkelijke artikel komt van het Britse blad The Sun dat zich baseerde op een videoboodschap van de vrouw. Maar er is geen indicatie dat het om een spinnenbeet gaat.

mrt. 2023

Geen bewijs dat laboratoriumvlees kanker zou veroorzaken

factcheck

Volgens alternatieve blogsites zou een studie aantonen dat kweekvlees vlees op basis van geïmmortaliseerde cellen kanker veroorzaakt bij mensen. Maar van zo’n studie is geen sprake. In werkelijkheid verwijzen de blogsites naar een artikel van een zakenblad over kweekvlees op basis van geïmmortaliseerde cellen. Die cellen zijn door mutatie onsterfelijk gemaakt waardoor ze oneindig kunnen delen. Op die manier kunnen ze een tumor vormen. Maar dat wil nog niet zeggen dat het om kanker gaat.

mrt. 2023

Fake filmpje waarin Poetin Europese leiders satanische nazi’s noemt, circuleert op Twitter

factcheck

Sinds kort circuleert een filmpje op Twitter waarin Russisch president Vladimir Poetin onder andere zou zeggen dat Europa geleid wordt door een 'satan-worshipping Nazi leadership'. Het filmpje is echter misleidend: het toont beelden van een toespraak die Poetin enkele maanden eerder gaf op de Russische nationale televisie naar aanleiding van de oorlog in Oekraïne. Over die beelden werden een fictieve Engelstalige voice-over en Nederlandstalige ondertiteling gemonteerd.

mrt. 2023

Bedenkelijke Australische publicatie gaat opnieuw rond op sociale media

factcheck

Een Australische publicatie zou aantonen dat vaccins tegen Covid19 'ineffectief' en 'gevaarlijk' zijn. De studie werd gepubliceerd in september 2022, maar circuleert opnieuw op blogsites en sociale media. De studie is echter van lage kwaliteit en is gepubliceerd in een rooftijdschrift, een wetenschappelijk tijdschrift dat het niet zo nauw neemt met wetenschappelijke integriteit.

mrt. 2023

Vooralsnog geen verbod op mRNA-vaccins in Amerikaanse staten North Dakota en Idaho

factcheck

Op sociale media en alternatieve websites gaat rond dat de Amerikaanse staten North Dakota en Idaho het gebruik van mRNA-vaccins voortaan strafbaar stellen. Montana zou dan weer verbieden om bloed te doneren wanneer men een coronavaccin heeft gekregen. In werkelijkheid werd vooralsnog geen enkel van de drie wetsvoorstellen aangenomen.

feb. 2023

Minder landbouwgrond nodig voor plantaardig dieet

factcheck

In een interview met De Tijd stelt voedingswetenschapper Louise Fresco dat voor een plantaardig dieet "ongeveer een kwart meer landbouwgrond nodig is". Het cijfer is gebaseerd op een vergelijking in de hoeveelheid akkerland tussen een plantaardig dieet en een scenario met minder dierlijke consumptie. Maar akkerbouw is slechts een deel van de totale landbouwgrond. Kijkende naar het volledige grondgebruik, zorgt een plantaardig dieet voor ongeveer de helft minder landbouwgrond.

feb. 2023

1 op 4 mannen met niet-Europese nationaliteit inactief op arbeidsmarkt

factcheck

Ilse Malfroot (Vlaams Belang) zei in het Vlaams Parlement dat vier op de tien mannen van niet-Europese herkomst niet werkt. Ze baseerde zich hiervoor op een recent rapport van de UGent. Maar hieruit blijkt dat één op de vier mannen van niet-Europese herkomst inactief is in België in plaats van vier op tien.

feb. 2023

België kent niet de hoogste overheidsuitgaven, belastingdruk en structureel tekort van de EU

factcheck

Bart De Wever (N-VA) stelde op Twitter en in De Afspraak dat België “de hoogste overheidsuitgaven, de hoogste belastingdruk en het grootste structurele tekort kent van de EU.” Wanneer we kijken naar concrete cijfers van 2021, staat België niet bovenaan de lijst van overheidsuitgaven, belastingdruk en structureel tekort.

jan. 2023

Geen aanwijzing voor hoger risico op overlijden na Covid19-vaccinatie, integendeel

factcheck

Een artikel van een Nederlandse statisticus stelt dat statistische analyses zouden aantonen dat coronavaccins voor oversterfte zorgen. Maar louter door verschillende landen over meerdere periodes met elkaar te vergelijken, kan je niet aantonen dat de vaccins tot oversterfte leiden. Betere manieren van onderzoek, zoals systematische reviews, tonen aan dat de kans om te overlijden aan eender welke oorzaak na vaccinatie hetzelfde is, en dat de sterfte aan een Covid19-infectie sterk vermindert.

jan. 2023

Een op tien vrouwen ooit geconfronteerd met zwangerschapsverlies

factcheck

In een actuele vraag aan minister Hilde Crevits (cd&v) stelde Katrien Schryvers (cd&v) dat “bijna één op de zes vrouwen tijdens de zwangerschap geconfronteerd wordt met zwangerschapsverlies”. Een exact cijfer is hierover niet bekend, maar uit een recent rapport van The Lancet blijkt wel dat wereldwijd 1 op 10 vrouwen ooit werd geconfronteerd met zwangerschapsverlies.

jan. 2023

Loonstijging Belgen in 2022 niet de hoogste van Europa

factcheck

Volgens Voka, het Vlaams netwerk voor ondernemingen, is België vandaag het Europese land met de sterkst stijgende lonen. Het percentage voor ons land ligt hoger dan het Europese gemiddelde, maar dat de Belgische lonen vandaag het snelst stijgen in Europa, klopt niet: in 10 andere EU-landen is de loonstijging hoger.

jan. 2023

Leukemie is geen “zinvol biologisch speciaalprogramma”, maar een dodelijke ziekte

factcheck

Op de website van een ‘holistisch therapeut’ staat een artikel met verkeerde informatie over leukemie. Zo wordt beweerd dat leukemie “een zinvol biologisch speciaalprogramma is om jou te helpen”. Dit klopt niet: leukemie is een levensbedreigende kanker van het bloed. Afhankelijk van de vorm zijn verschillende behandelingen mogelijk.

dec. 2022

Before/after-filmpje toont herstellingen van Oekraïense gebouwen

factcheck

Recent circuleerde een korte video op social media waarin foto’s van beschadigde gebouwen getoond werden, gevolgd door beelden waarin diezelfde infrastructuur onbeschadigd lijkt. Volgens sommigen bewijst het filmpje dat de oorlog in Oekraïne in scene is gezet. Dat klopt niet. Het originele filmpje werd gemaakt door een Oekraïense presentatrice om net de heropbouw van beschadigde infrastructuur te tonen.

dec. 2022

Kaart van Europa zonder Duitsland komt uit satirisch tijdschrift

factcheck

Online gaat een kaart van Europa zonder Duitsland rond. Het zou een plan van geallieerden tonen om Duitsland na WOII te herverdelen. Dat klopt niet. De kaart werd in 2004 ontworpen voor een satirisch artikel van een Duits tijdschrift. Het heeft niets met plannen van geallieerden te maken.

dec. 2022

Valse kettingmail over islam legt Belgische advocaat ten onrechte woorden in de mond

factcheck

In een kettingmail met als onderwerp “Boodschap van advocaat meester Van Steenkiste” wordt beweerd dat volgelingen van Allah verplicht worden om iedereen die niet moslim is te doden. De mail is overgenomen van een Engelstalig artikel dat al in 2004 verscheen en waarvan de inhoud niet klopt. Het gesprek met een imam, waar de mail over gaat, vond nooit plaats.

dec. 2022

20 landen met hoogste bbp verantwoordelijk voor 70 procent uitstoot broeikasgassen

factcheck

Een reportage van Terzake stelde dat de 20 rijkste industrielanden 80 procent van de door de mens veroorzaakte broeikasgassen uitstoten. Naar welke landen verwezen werd, is onduidelijk. Een berekening van de 20 landen met het hoogste bbp per capita, het hoogste bbp en de G20 levert een uitstoot op van respectievelijk 18, 70 en 73 procent in plaats van 80 procent.

nov. 2022

Gemiddeld 115 afgeschafte treinritten per dag van januari tot oktober 2022

factcheck

Tijdens een toespraak in de Kamer zei Tomas Roggeman van N-VA dat er gemiddeld meer dan honderd afgeschafte treinritten per dag zijn. De door Infrabel verwerkte cijfers van 2022 bevestigen Roggemans uitspraak. Van januari 2022 tot en met oktober 2022 werden gemiddeld 115 treinritten per dag afgeschaft. Voorgaande jaren bleef dit cijfer telkens onder de 100.

nov. 2022

Naar schatting 82 privé-vluchten naar klimaattop in Egypte

factcheck

Op sociale media circuleerde afgelopen weken een bericht dat er 800 privévliegtuigen naar de klimaattop in Egypte gevlogen zouden zijn. Volgens een website die vluchten opvolgt, klopt dit niet en gaat het om 82 privévliegtuigen.

nov. 2022

Anonieme studie wijst niet op ‘toename van 84% aan hartgerelateerde sterfte’ bij jonge mannen door covidvaccins

factcheck

Een studie uit Florida zou aantonen dat de coronavaccins zorgen voor een toename van 84% van het aantal hartgerelateerde overlijdens bij mannen tussen 18 en 39 jaar. Dat klopt niet. Medische experts wezen op verschillende gebreken. Het werd dan ook niet gepubliceerd door een wetenschappelijk tijdschrift. De studie kan niet op afdoende wijze bewijzen dat de vastgestelde sterfgevallen verband houden met de toediening van het vaccin.

nov. 2022

Zee-ijs op Noordpool neemt af, ondanks recordjaar 2012

factcheck

Op Twitter gaat een grafiek rond die zou aantonen dat er momenteel meer ijs op de Noordpool ligt dan tien jaar geleden. In 2012 was de ijsoppervlakte inderdaad kleiner. Het was een recordjaar voor het Arctisch gebied, met zeer warme temperaturen op de Noordpool. Om over een tendens te spreken, moeten we kijken naar een periode van enkele tientallen jaren. Daaruit blijkt dat 2012 een uitschieter was en het Noordpoolijs sinds 1980 een dalende trend kent.

okt. 2022

Brits vaccinatiecentrum tijdelijk verstoord door protest

factcheck

Een Nederlandse blogsite beweert dat de politie in het Verenigd Koninkrijk een vaccinatiecentrum sloot na het ontvangen van bewijsmateriaal met de "misdaden van de medewerkers van het centrum". Maar de Britse politie sloot geen vaccinatiecentrum. Een centrum in Bristol sloot op vraag van het zorgpersoneel een halve dag door overlast van een protest. De eerstvolgende openingsdag was het centrum opnieuw aan het werk.

okt. 2022

Zweedse enquête over vakanties naar geboorteland bevroeg geen vluchtelingen

factcheck

Volgens verschillende blogsites zouden acht op tien vluchtelingen op vakantie zijn geweest in hun geboorteland. De resultaten komen van een Zweedse enquête. De deelnemers van de enquête verblijven echter al decennia in Zweden en zijn naar alle waarschijnlijkheid teruggereisd naar hun geboorteland nadat zij het Zweedse staatsburgerschap verworven hebben.

okt. 2022

Kwart Belgische peuters van 2 tot 4 jaar heeft overgewicht

factcheck

Verschillende Vlaamse nieuwsmedia berichtten op basis van een persbericht van de Hoge Gezondheidsraad dat 1 op 4 kleuters overgewicht heeft. Maar die cijfers staan niet in het rapport waarover het persbericht ging. Ze komen uit Sciensano’s gezondheidsenquête van 2018. Het blijkt wel om een licht verschillende leeftijdsgroep te gaan, namelijk kinderen van 2 tot 4 jaar.

okt. 2022

Gezonde levensverwachting in België bedraagt 64 jaar

factcheck

Tijdens een debat over de pensioenhervormingen in de Kamer zei Raoul Hedebouw (PvdA) dat "de gezonde levensverwachting in België 62,4 jaar is". Het cijfer verwijst naar het aantal jaren dat de Belg gemiddeld bij de geboorte in goede gezondheid leeft. In 2019 bedroeg dat inderdaad 62,4 jaar. Recentere cijfers zijn iets hoger: gemiddeld leven Belgen 63,8 jaar in goede gezondheid.

okt. 2022

Niet duidelijk van wie auto’s met Oekraïense nummerplaten in Weense parking zijn

factcheck

Op sociale media gaat een filmpje rond waarin een aantal luxewagens met Oekraïense nummerplaten te zien zijn in een ondergrondse parking. Sommigen beweren dat deze wagens toebehoren aan Oekraïense vluchtelingen die nu in Duitsland of Polen verblijven. Het filmpje werd in april genomen in een parking in Wenen. Er zijn geen aanwijzingen dat het gaat om wagens van vluchtelingen.

okt. 2022

Britse vaccinatiecampagne voor vijf- tot elfjarigen verloopt zoals gepland

factcheck

Een Nederlandse blogsite publiceerde een artikel met als titel: ‘De Britse regering pauzeert de uitrol van het COVID-vaccin voor kinderen van 5 tot 11 jaar na een stijging van 22% van het aantal sterfgevallen’. Het gaat niet om een pauze. De Britse regering besliste reeds bij uitrol van vaccinatieprogramma dat het om een tijdelijke maatregel zou gaan, die eindigt na augustus 2022. De berekening van 22% is gebaseerd op 19 overlijdens voor een specifieke leeftijdsgroep tussen april en augustus. Het gaat om cijfers voor àlle doodsoorzaken. Er is geen sprake van een substantiële stijging van kindersterfte in het VK.

okt. 2022

Een kwart van het Belgisch varkensvlees is voor eigen consumptie

factcheck

Volgens Zuhal Demir (N-VA) zou Vlaanderen meer dan het dubbel van het aantal varkens dat het zelf eet, exporteren. Die exportmarkt zou nochtans al jaren stil liggen waardoor varkens nutteloos vernietigd worden, vertelde ze in een interview aan VTM Nieuws en op haar Twitter. Het klopt dat België slechts een kwart van de eigen productie zelf consumeert. De rest is voor export. Belgisch varkensvlees is nog steeds exportgericht. Sinds 2018 zien we een lichte stijging binnen Europa. De exportwaarde daarentegen fluctueert en de productiewaarde kent een daling.

sep. 2022

Apenpokken zijn geen waterpokken

factcheck

In augustus publiceerde HLN een artikel over apenpokken. Socialmediagebruikers wezen er op dat de foto bij dit artikel niet over apenpokken gaat, maar een baby met waterpokken toont. Het gaat om twee verschillende virussen, ook al lijken ze qua uiterlijk op elkaar. Zo krijg je bij beide ziektes vlekjes en blaasjes op je lichaam. Het verschil is dat de blaasjes bij waterpokken allemaal hetzelfde zijn. Bij apenpokken kan het stadium waarin de blaasjes zich bevinden variëren.

sep. 2022

Boosters getest op mensen

factcheck

Volgens sommige berichten op sociale media en alternatieve nieuwssites zijn de nieuwe goedgekeurde boosters tegen het coronavirus niet op mensen getest. De realiteit is complexer want er zijn verschillende geüpdatete vaccins op de markt gekomen. Allen werden veilig bevonden door het Europees Geneesmiddelenbureau.

sep. 2022

België in middenmoot bij statistieken over depressie

factcheck

Professor psychologie Mattias Desmet was in september 2022 te gast bij de Amerikaanse podcast The Highwire. Hierin vertelde hij dat 'België het land is met het hoogste percentage van mensen met een depressie'. Dat klopt niet. Volgens verschillende schattingen staat België in de middenmoot.

sep. 2022

Tijdelijk hoger risico op borstkanker, maar de pil beschermt ook tegen andere kankers

factcheck

Leef Bewust, een ‘holistisch gezondheidsplatform’, postte een filmpje waarin één van de oprichters van de organisatie claimt dat de anticonceptiepil kankerverwekkend is, net zoals tabak. Dat de hormonale pil gecategoriseerd werd als kankerverwekkend betekent nog niet dat het even gevaarlijk is als tabak. De pil kan zorgen voor een tijdelijk verhoogt risico op borstkanker, maar beschermt ook tegen andere kankers.

sep. 2022

Elektrische auto milieuvriendelijker dan benzinewagen, ondanks grondstoffen batterij

factcheck

Op sociale media circuleren berichten dat elektrische wagens schadelijk zijn voor het milieu. De oorzaak hiervan zouden de accu’s van elektrische auto's zijn. Zo zou 200.000 kg grond uitgegraven worden om één accu te maken. Hoeveel grond verwerkt moet worden voor één batterij valt moeilijk te achterhalen. Maar volgens verschillende experts zijn de cijfers die rondgaan een overschatting. In totaliteit is een elektrische wagen milieuvriendelijker dan een wagen op fossiele brandstof. Want na enkele duizenden kilometers rijden, compenseert een elektrische wagen de milieulast van de productie.

aug. 2022

Statistieken over overlijdens in Engeland uit context gehaald

factcheck

Nederlandse blogsites kopten dat in Engeland 1 op de 246 mensen binnen de 60 dagen stierf na toediening van een coronavaccin. De claim is gebaseerd op echte statistieken, maar mist context. Het overgrote deel van overleden mensen was ouder dan 70. De statistieken tonen gewoon alle vastgestelde overlijdens: er is geen verband met vaccins. Het sterftecijfer ligt net lager bij gevaccineerden.

aug. 2022

Gat in cv door kanker zorgt voor minder kans op een job, maar verschil is geen ‘tienvoud’

factcheck

Anja Vanrobaeys (Vooruit) ijverde in de Kamer voor een uitbreiding van de discriminatiewet voor gezondheidstoestand: “wie ooit kanker had, heeft tien keer minder kans op een job dan iemand die tien jaar ouder is”. Een UGent-onderzoek bevestigt dat iemand met een eerdere kankerervaring gediscrimineerd kan worden bij het opnieuw betreden van de werkvloer. Maar de kans op een sollicitatiegesprek is niet 10 keer kleiner in vergelijking met iemand die 10 jaar ouder is.

aug. 2022

2020 was niet ‘het minst dodelijke jaar’, ook niet voor Belgen jonger dan 65

factcheck

Volgens een Belgische website is het aantal overlijdens tijdens het pandemiejaar 2020 niet opmerkelijk. Voor mensen onder de leeftijd van 65 zou Covid-19 zelfs geen impact hebben. De website noemt 2020 voor deze leeftijdscategorie “nagenoeg het minst dodelijke jaar sinds de geschiedenis van de mensheid”. Dat is wat kort door de bocht. Boven de 65 zijn er in 2020 meer mensen gestorven dan normaal. Maar ook tussen de 45 en 64 was er oversterfte.

aug. 2022

Geen sprake van 'stamcelmoorden' op baby's in Oekraïne, wel vermoeden van illegale adoptie

factcheck

Op sociale media gaat een screenshot van een oud artikel van de BBC rond. Daarin staat dat “bewijzen van BBC suggereren dat in Oekraïne gezonde pasgeborenen worden gedood om de internationale stamcellenmarkt te bevoorraden”. Het artikel is echt, maar levert geen bewijs voor de stelling. Wel wijst internationaal onderzoek erop dat in Oekraïne vroeger pasgeborenen werden weggehaald bij hun ouders voor illegale adoptie in het Westen. Maar dat is een ander verhaal.

jul. 2022

Uitspraken van artsen in de podcast ‘Compleetdenkers’ kloppen niet altijd

factcheck

“COVID-19 is maar een zware griep” en “Vaccins zorgen voor een ijzingwekkend aantal doden", zo stellen enkele artsen in een nieuwe podcastreeks onder de naam 'Compleetdenkers'. In dit artikel factchecken we enkele opvallende beweringen uit de podcast over COVID-19.

jul. 2022

Filmpjes van zwarte gaten zijn gemaakt met behulp van computersoftware

factcheck

Op TikTok en YouTube circuleren video’s van een zwart gat dicht bij aarde. Deze beelden zijn hoogst onwaarschijnlijk omdat het een buitengewone fenomeen is. Als een zwart gat zo dicht bij de aarde voorkomt, zou dat het einde van onze planeet kunnen betekenen. Daarnaast is het onmogelijk om met een smartphone beelden van een zwart gat vast te leggen. Dit kan enkel met behulp van verschillende telescopen. De video’s die circuleren werden dan ook gecreëerd door een knap staaltje werk van CGI.

jul. 2022

Geen bewijs dat “1 op 3 Belgische mannen vindt dat een vrouw dwingen tot seks geen verkrachting is”

factcheck

Op Twitter circuleerde in juni een screenshot met de tekst “1 op 3 Belgische mannen vindt dat een vrouw dwingen tot seks geen verkrachting is”. De stelling komt van de website van de organisatie Vrouw & Maatschappij. Wat de bron is van het cijfer is onduidelijk. Ook de organisatie zelf weet niet waar het vandaan komt.

jul. 2022

Filmpje van kwade man in Italiaans ziekenhuis heeft niets met vaccins te maken

factcheck

Een filmpje waarin een oudere man slaat tegen een deur van een Italiaans ziekenhuis gaat rond op sociale media. Volgens sommigen wou de man wraak nemen op het ziekenhuis voor het coronavaccin dat hij kreeg. Het filmpje bevat echter geen aanwijzingen dat de man kwaad werd om een vaccin. In eerdere posts van het filmpje is hier dan ook geen sprake van. In werkelijkheid gaat het om een gewelddadig incident in de wachtruimte van een spoeddienst in Napels. Het ziekenhuis dat we zien, is bovendien geen vaccinatiecentrum.

jul. 2022

Nieuwe studie wijst op veiligheid vaccins, niet op “onvruchtbaarheid”

factcheck

De vrees dat de vaccins tegen Covid-19 de vruchtbaarheid zouden verstoren, doet al langer de ronde. Sinds de publicatie van een Israëlische studie is die vrees terug aangewakkerd door verschillende alternatieve blogsites. Ze interpreteren de studie echter verkeerd. Net als andere studies toont deze studie aan dat vaccinatie de vruchtbaarheid niet vermindert. Evenmin is er bewijs dat de coronavaccins eierstokkanker of geboortedefecten zouden veroorzaken.

jul. 2022

Het is mogelijk dat jaarlijks 14.000 Belgen sterven door tabak, maar exact cijfer onbekend

factcheck

De kamer keurde recent een wetsvoorstel goed dat vanaf 2023 niet meer gerookt mag worden op treinperrons. Kim Buyst (Groen), die het wetsvoorstel mee indiende, stelde tijdens een debat dat jaarlijks 14.000 Belgen sterven door tabak. Er bestaan echter geen exacte statistieken over hoeveel Belgen sterven aan de gevolgen van roken. Volgens schattingen gaat het om ongeveer 20.000 sterfgevallen per jaar.

jun. 2022

Volgens onderzoek gebruikt 1 op 3 Vlaamse gedetineerden drugs in de gevangenis

factcheck

In een vraag aan minister Van Quickenborne (Open VLD) stelde Marijke Dillen (Vlaams Belang) dat 1 op 3 gedetineerden drugs gebruikt in de gevangenis. Het cijfer komt uit een onderzoek van de UGent uit 2018, waarin 1326 gedetineerden van Vlaamse gevangenissen werden bevraagd. Hieruit bleek dat 35% van de gedetineerden drugs gebruikt.

jun. 2022

De uitbraak van het apenpokkenvirus werd niet voorspeld

factcheck

Online staat te lezen dat de uitbraak van het apenpokkenvirus vorig jaar al met grote precisie werd voorspeld. Wijst dat niet op een complot? Niet echt. Er vond inderdaad een simulatie-oefening plaats voor een apenpokkenuitbraak. Het gaat om een fictieve simulatie die toevallig gelijkenissen vertoont met de huidige, echte uitbraak.

jun. 2022

Pfizerdocument toont niet aan dat “tot 97% van de zwangere gevaccineerde vrouwen hun baby's verloren”

factcheck

Een alternatieve website kopte begin juni dat er op gerechtelijk bevel documenten onthuld werden waarin staat dat "82% tot 97% van de met Pfizer gevaccineerde zwangere vrouwen hun baby verloor". Dit zou blijken uit documenten die bij de FDA ingediend waren voor de goedkeuring van het Pfizer vaccin tegen Covid-19. Maar een korte factcheck leert dat die documenten helemaal niets bewijzen en het om foute berekeningen gaat.

jun. 2022

Justin Bieber zei niet dat hij gezichtsverlamming kreeg door coronavaccin

factcheck

Begin juni vertelde Justin Bieber in een Instagramvideo dat hij aan het zogenoemde syndroom van Ramsay-Hunt lijdt. Als gevolg van die infectieziekte is de helft van zijn gezicht verlamd. Nergens in de video zegt of insinueert Justin Bieber dat dit het gevolg zou zijn van het coronavaccin. En toch gaat die bewering rond op sociale media.

jun. 2022

Nee, coronavaccins “shedden” niet en veroorzaken geen hepatitis bij kinderen

factcheck

Verschillende alternatieve nieuwssites hebben recent artikels gepubliceerd rond zogenaamde shedding. Dit is een fenomeen waarbij gevaccineerden deeltjes van het coronavaccin zouden afstoten. Gevaccineerde ouders zouden deze deeltjes bijvoorbeeld doorgeven aan hun ongevaccineerde kinderen. Dit fenomeen zou volgens hen een rol spelen bij de onverklaarde leverontstekingen die recent opdoken. Er is echter geen bewijs dat de vaccins “shedden” en daarbovenop is er nog geen duidelijke link gelegd tussen de vaccins en leverontstekingen.

jun. 2022

Vaccins veroorzaken geen virusmutaties, maar sommige mutaties ontsnappen aan immuniteit

factcheck

Online valt te lezen dat coronavaccins leiden tot nieuwe virusmutaties. Zelfs vaccinoloog Pierre Van Damme zou dit beweren. Van Damme heeft dit echter niet gezegd. Virussen zijn van nature voortdurend in verandering. Zogenaamde mutaties vinden sowieso plaats en worden niet veroorzaakt door vaccinaties.

jun. 2022

Windturbines verliezen geen 62 kg per turbine aan microplastic per jaar

factcheck

Volgens de Nederlandse website OpinieZ ontdekte ‘The Turbine Group’, een groep Noorse onderzoekers, dat windmolens 62 kilogram per jaar per turbine aan microplastic verliezen in het milieu. Zij gebruikten hiervoor een onderzoeksrapport van de Universiteit van Strathclyde. De gegevens uit de Strathclyde studie werden echter onjuist toegepast. De werkelijke cijfers voor erosiemateriaal bij windturbines liggen veel lager.

jun. 2022

Volgens onderzoek bezit de rijkste 1% in België een kwart van alle rijkdom, al gaat het om een schatting

factcheck

Tijdens zijn speech op de Dag van de Arbeid zei PVDA-voorzitter Raoul Hedebouw dat de rijkste 1% van de Belgen een kwart van alle rijkdom in ons land bezit. Recent onderzoek berekende dat die groep inderdaad 24% van alle rijkdom in België bezit. Het is belangrijk om op te merken dat de cijfers waarop dit onderzoek zich baseert, dateren van 2017 en het gaat om een inschatting.

mei 2022

Niet 33%, maar 15% van de geproduceerde tarwe komt uit Rusland en Oekraïne

factcheck

Volgens verschillende media produceren Rusland en Oekraïne samen “een derde van de tarwe in de wereld”. Dit klopt niet. Uit statistieken van de Voedsel- en Landbouworganisatie blijkt dat de twee landen goed zijn voor 14,5% van de wereldwijd geproduceerde tarwe.

mei 2022

Crèche kan cruciaal zijn in taalontwikkeling, maar geen bewijs dat kind met anderstalige moeder 700 minder woorden kent

factcheck

In een interview met Humo ijverde Conner Rousseau voor de voordelen van kinderopvang voor kinderen met een anderstalige moeder. Kinderen die namelijk de eerste drie jaar thuis zitten bij een anderstalige moeder zouden benadeeld zijn tegenover kinderen in de crèche want “zij kennen gemiddeld zevenhonderd Nederlandse woorden meer”. Deze uitspraak kan kloppen voor kinderen uit een kansarm gezin, maar benodigt nuancering voor anderstalige gezinnen.

mei 2022

Patent van Moderna voor kankeronderzoek heeft niets met coronavirus te maken

factcheck

Volgens de website Dissident.one zou het farmaceutisch bedrijf Moderna het COVID-19-virus gecreëerd hebben. Er zou een identieke genetische code gevonden zijn in het SARS-CoV-2-virus dat overeenkomt met een code gevonden in een gensequentie waar Moderna een patent op gevraagd heeft voor kankeronderzoek. Deze overeenkomst is louter toevallig en wil helemaal niet zeggen dat Moderna het Covid-19-virus gecreëerd heeft.

mei 2022

Ja, er bestaat een Oekraïense ‘vijandenlijst’ waar Viktor Orbán op staat

factcheck

Online staat te lezen dat de Hongaarse premier Viktor Orbán op een Oekraïense “vijandenlijst” is gezet. Het bericht klopt. De lijst is geen initiatief van de Oekraïense overheid, maar de Oekraïense regering treedt er ook niet tegen op.

mei 2022

Pijltjes uit granaten in Boetsja teruggevonden voor terugtrekking Russische troepen

factcheck

Heel wat beweringen over de moorden in Boetsja sijpelen bij ons binnen op het net. Zo worden online twee artikels gedeeld die de Russische verantwoordelijkheid voor de moorden zouden ontkrachten. Satellietbeelden waarop lijken te zien zijn, zouden van 1 april dateren, na de terugtrekking van Russische troepen. Volgens een onderzoek uitgevoerd door de BBC werden de desbetreffende beelden wel degelijk op 19 maart genomen. In een tweede claim zouden het Oekraïense troepen zijn die metalen pijltjes of fléchettes gebruikt hebben op de burgers van Boetsja. Het Oekraïense leger maakt echter geen gebruik van granaten met fléchettes.

apr. 2022

Franse stembiljetten met scheurtje zijn geen ongeldige stemmen

factcheck

Op sociale media gaat een filmpje rond dat als bewijs zou dienen voor verkiezingsfraude in de presidentsverkiezingen in Frankrijk. Op het filmpje zien we een man die 3 stembrieven opent, waarbij het stembiljet van Marine Le Pen onderaan steeds een klein scheurtje bevat. Volgens het Franse Ministerie van Binnenlandse Zaken maakt het klein scheurtje het biljet niet ongeldig. Bovendien voorzien stembureaus steeds nieuwe biljetten voor het geval van schade. De man op het filmpje maakte hier gebruik van.

apr. 2022

Er bestaat geen Pfizeronderzoek dat hoge kans op hartaanval door vaccinatie aantoont

factcheck

Een NineForNews artikel beweert dat gevaccineerden 500% meer kans hebben op een hartaanval. De bron van de claim, Robert F. Kennedy Jr., verwees daarvoor naar een klinisch onderzoek uitgevoerd door Pfizer, maar zulk onderzoek van Pfizer bestaat niet. Wetenschappelijke studies stelden geen verband vast tussen hartaanvallen en covid-19-vaccins. Er zijn wel meldingen van hartproblemen na vaccinaties, maar die zijn eerder uitzonderlijk.

apr. 2022

In verhouding minder gevaccineerden en geboosterden op intensieve zorg

factcheck

Een artikel van P-Magazine doet “merkwaardige vaststellingen” over de wekelijkse update van Sciensano met COVID-19-gegevens. Zo staat er onder andere dat in de groep 18 tot 64 jarigen in verhouding evenveel niet-gevaccineerden, volledig gevaccineerden als geboosterden op de afdeling intensieve zorg belanden. Dat klopt niet. Volgens het rapport lagen verhoudingsgewijs minder gevaccineerden op intensieve zorgen. De cijfers zijn lager voor zowel mensen die de booster wél als voor de mensen die de booster níet gehad hebben.

apr. 2022

Data over vals-positieve NIP-testen uit VS zijn niet van toepassing op Belgische context

factcheck

Els Van Hoof, federaal parlementslid voor CD&V, stelde in maart een vraag aan minister Frank Vandenbroucke (Vooruit) over vals-positieve resultaten van de NIP-test, een bloedtest die gebruikt kan worden bij zwangere vrouwen om bepaalde genetische aandoeningen bij de foetus op te sporen. Ze baseert zich op een artikel uit de New York Times dat wijst op reële risico’s die de NIPT met zich mee brengt, maar de Amerikaanse data strookt niet echt met de Belgische context.

apr. 2022

Opschrift vastgebonden Oekraïners betekent 'plunderaar', niet 'collaborateur'

factcheck

Via sociale media worden foto’s en video's van vernederde mensen uit Oekraïne gedeeld. Meestal zijn ze vastgebonden of - geplakt aan bomen of lantaarnpalen. Op heel wat video’s is te zien hoe Oekraïners ze slaan of hun kont ontbloten. De posters die de beelden delen, spreken vaak van collaborateurs, maar de video’s zelf noemen de slachtoffers plunderaars of saboteurs.

apr. 2022

Geen bewijs dat een Oekraïense ‘baby Mia’ geboren werd in de metro van Kiev

factcheck

Internationale nieuwsmedia brachten in februari het nieuws van de geboorte van een ‘baby Mia’ tijdens airstrikes in de metro van Kiev. Ze baseerden zich op een beeld gedeeld door Oekraïense politica Hanna Hopko. Zij beweerde dat het kind in een shelter werd geboren. Aan dit verhaal voegden verschillende media, zoals HLN en de Standaard, het metrostation toe. Dit element is dienstbaar aan een artikel van BBC uit mei 2021.

mrt. 2022

50 euro belastingen per tankbeurt was mogelijk voor intrede energieakkoord

factcheck

Sommige media stelden dat de hoge prijzen op benzine en diesel deels te wijten waren aan de belastingen op die brandstoffen. Volgens een artikel in P-magazine op 10 maart ‘swingen de taksen op olie de pan uit’ en betalen we nu voor een volle tank aan de pomp 50 euro in belastingen. Spelen de belastingen op diesel en benzine echt zo'n grote rol bij het stijgen van de prijzen en klopt de bewering dat bij een tankbeurt 50 euro naar de overheid gaat?

mrt. 2022

Zogenaamd ‘regeringsdocument’ bevat verkeerde info over oorlog in Oekraïne

factcheck

Een foto van een zogenaamd “uitgelekt” document van de Oekraïense regering gaat rond op verschillende websites en sociale media. Het toont een brief gericht aan de minister van gemeenschappen en gebiedsontwikkeling en beweert dat “meer dan 40% van het Oekraïens grondgebied veroverd is door het Russisch leger” en dat “meer dan 75% van het militaire potentieel aan Oekraïense strijdkrachten is vernietigd”. Verschillende aanwijzingen duiden er op dat de brief nep is: de datum, de handtekening en de inhoud van het document kloppen niet.

mrt. 2022

Het gezin in Irpin werd echt gedood door een mortierinslag

factcheck

Rudi Vranckx deelde op 7 maart via twitter een foto van een moeder en haar twee kinderen die overleden door een mortierinslag nabij een evacuatiepunt in Irpin. Sommige reageerders dachten dat de foto in scène gezet was. Dat klopt niet. Uit verschillende andere foto’s blijkt de lichamelijke en materiële schade die de mortierinslag berokkende. Er is ook een video waarop de inslag te zien is. De identiteit van de slachtoffers en de rouwende vader is bekend.

mrt. 2022

NAVO traint soms in Oekraïne

factcheck

In het VRT-journaal van 18 uur op zondag 13 maart is gezegd dat het trainingskamp Yavoriv “door NAVO gebruikt wordt om Oekraïense soldaten op te leiden." Is de NAVO dan actief in Oekraïne? Oekraïne is geen lid van de NAVO, maar ze werken samen in het kader van het programma ‘Partnerschap voor de Vrede’, al is er dit jaar nog geen NAVO-activiteit geweest in Oekraïne. De militaire basis van Yavoriv ligt vlakbij de grens met Polen en dus de NAVO. Er zouden op dit moment buitenlandse vrijwilligers trainen en Westerse wapens passeren. De NAVO traint al jaren in Yavoriv, maar is er op dit moment niet aanwezig. Het zegt daarmee een verdere escalatie te willen voorkomen.

mrt. 2022

97,5% vluchtelingen die van Oekraïne naar Frankrijk komen, hebben Oekraïense nationaliteit

factcheck

In de Vlaamse krant PAL NWS verscheen een artikel waarin ze stellen dat 1 op 3 Oekraïense vluchtelingen die aankomen in Frankrijk geen Oekraïner zou zijn. Ook Dries Van Langenhove van Vlaams Belang verkondigde dit nieuws in het Federaal Parlement en op sociale media. Dit klopt niet, volgens het Franse ministerie van Binnenlandse zaken is 2,4 procent van de vluchtelingen die tussen 25 februari en 17 maart aankwam van niet-Oekraïense afkomst.

mrt. 2022

177 burgerdoden geregistreerd in Russische rebellenstaten afgelopen 5 jaar, geen “duizenden”

factcheck

Online circuleert een facebookbericht van een Nederlandse dame van Oekraïens-Russisch afkomst. In het bericht hoopt de Nederlandse dame op vrede tussen Oekraïne en Rusland. Ze verwijt het Westen wel hypocrisie omdat het niet zou tussenbeide gekomen zijn tégen Oekraïne. Zo zegt ze bijvoorbeeld dat in Oost-Oekraïne duizenden burgers vermoord werden zonder dat de wereld ernaar omkeek. We bekijken een aantal uitspraken.

mrt. 2022

Vaccinatieverplichting in Oostenrijk tijdelijk opgeschort

factcheck

Volgens de Nederlandse website Dissident zou de invoering van de verplichte vaccinatie in Oostenrijk geen effect hebben gehad op de vaccinatiegraad. In de hoofdstad Wenen zou de verplichting zelfs geleid hebben tot een daling. We kunnen vaststellen dat bij de aankondiging van de eerste lockdown voor ongevaccineerden, meer Oostenrijkers naar de vaccinatiecentra trokken. Sinds eind november zien we echter een daling in het aantal dagelijkse vaccinaties. Deze dalende trend zette zich ook verder door na de inwerkingtreding van de verplichte vaccinatie op 5 februari.

feb. 2022

Nee, de Britse politie is geen strafrechtelijk onderzoek gestart naar COVID-19 vaccinaties na aangifte

factcheck

In het Verenigd Koninkrijk gaat een video viraal van een gesprek tussen een vrouw en een politieagent, waarin de vrouw de agent op de hoogte brengt van het feit dat er een strafrechtelijk onderzoek gaande is naar de uitrol van COVID-19 vaccinaties. Ze claimt dat alle vaccinatiecentra in het VK tijdens de duur van het onderzoek moeten sluiten en vraagt de politie om daarbij te helpen.

jan. 2022

Enkel wie overlijdt aan ziekte COVID-19, wordt als corona-overlijden geteld

factcheck

Online circuleert de stelling dat iedereen die overlijdt na een positieve coronatest automatisch als corona-overlijden wordt meegeteld, ongeacht de doodsoorzaak. Dat zou een richtlijn van de WHO zijn. Dat klopt niet helemaal. Enkel wie ook daadwerkelijk ziek wordt van het coronavirus en dan overlijdt aan die ziekte, wordt meegeteld. Dat is ook in België het geval.

jan. 2022

Informatiecampagnes voor vaccins niet verboden in België

factcheck

Een recente Facebookpost stelde dat reclame voor medische behandelingen verboden is België. Ook vaccinatiecampagnes tegen COVID-19 zouden onderworpen zijn aan dat verbod, suggereerde de post. Het klopt dat publieksreclame voor geneesmiddelen op voorschrift verboden is. Maar informatiecampagnes voor vaccinatie, georganiseerd door de overheid, worden niet als publieksreclame beschouwd. Ze vallen dus ook niet onder het verbod.

jan. 2022

Nee, Boris Johnson zei niet dat 90 procent van de patiënten op intensieve zorg dubbel gevaccineerd is

factcheck

Volgens verschillende online artikels zou de Britse premier Boris Johnson gezegd hebben dat 90 procent van de patiënten op intensieve zorg dubbel gevaccineerd is. Dat waren echter niet Johnsons woorden. Om de Britten aan te sporen een boostervaccin te nemen stelde de premier dat ‘90 procent van de patiënten op intensieve zorg geen boostervaccin hadden gekregen’. Maar niet iedereen zonder booster is dubbel gevaccineerd.

dec. 2021

Premies en loonsverhoging federaal zorgpersoneel niet per se goed voor 'honderden euro's extra per maand'

factcheck

‘Mensen hebben per maand honderden euro’s bijgekregen,’ stelde federaal minister Vincent Van Quickenborne (Open Vld) onlangs in De Zevende Dag. Daarmee verwees hij naar betere verloning in de zorg waarin de regering investeerde. Het klopt dat federaal zorgpersoneel een aanmoedigingspremie en loonsverhoging kreeg. Vaak -maar niet altijd- ging het inderdaad om honderden euro’s per maand. Dat zijn wel brutobedragen: niet iedereen hield maandelijks honderden euro’s extra over.

dec. 2021

Duizend overlijdens in document Pfizer zijn niet noodzakelijk te wijten aan vaccin

factcheck

Recent verschenen enkele artikels die stelden dat Pfizer in januari 2021 al op de hoogte zou zijn geweest van meer dan duizend doden als gevolg van hun vaccin tegen COVID-19. Volgens diverse alternatieve nieuwssites stopte Pfizer 1.223 doden en nog veel meer bijwerkingen in de doofpot. Die beweringen gaan echter kort door de bocht. Er is immers geen causaal verband tussen de gemelde problemen en het vaccin aangetoond.

dec. 2021

Recente ramp met migranten was niet het dodelijkste incident ooit op het Kanaal

factcheck

Op 24 november kwamen zevenentwintig migranten om het leven bij een schipbreuk op het Kanaal. Ze probeerden de oversteek te maken van Frankrijk naar het Verenigd Koninkrijk. In verschillende Vlaamse media werd dat zonder meer omschreven als “het dodelijkste incident op het Kanaal ooit”. Dit klopt niet. Er zijn in het verleden wel degelijk veel grotere schipbreuken gebeurd op het Kanaal. De dodelijkste daarvan eiste meer dan duizend levens. Voor zover er gegevens beschikbaar zijn was de recente ramp wel het dodelijkste incident met transmigranten op het Kanaal.

dec. 2021

‘Wetenschappers met een kritische blik op de coronacrisis’ doen foute en misleidende uitspraken over het coronavirus

factcheck

In ‘Wetenschappers met een kritische blik op de Corona crisis’, een veelbekeken compilatie op het videoplatform Rumble, worden verschillende individuen aan het woord gelaten over COVID-19. Een aantal belangrijke claims uit de compilatie kloppen echter niet of gaan kort door de bocht. Zo kan iemand zonder symptomen wel degelijk mensen besmetten en is het dus wél zinvol om mensen zonder symptomen te testen. Er is nog veel onzekerheid over hoe lang je na een coronabesmetting beschermd bent tegen in het virus. Er is geen bewijs dat de deltavariant minder dodelijk zou zijn dan de vorige varianten of dat het virus nu al minder gevaarlijk wordt.

nov. 2021

Geen bewijs dat het gevaarlijke chloordioxide COVID-19 kan genezen

factcheck

Recent dook online opnieuw de bewering op dat chloordioxide COVID-19 kan genezen. Het product is echter een gevaarlijk bleekmiddel. Het gebruik van chloordioxide als medicijn wordt daarom afgeraden door nationale en internationale gezondheidsinstanties. Een online circulerende klinische studie die toch zou aantonen dat chloordioxide ‘honderd procent effectief’ is tegen de ziekte, vertoont ernstige tekortkomingen. Er bestaat verder geen wetenschappelijk bewijs voor de claim.

nov. 2021

De coronavaccins veroorzaken geen AIDS en verzwakken je immuunsysteem niet

factcheck

De Britse site The Exposé schreef recent dat het immuunsysteem van gevaccineerden aan een hoog tempo aftakelt en dat coronavaccins op die manier zelfs tot AIDS zouden leiden. Ook Nederlandstalige nieuwswebsites namen het bericht over. Maar de coronavaccins leiden niet echt tot een progressieve verzwakking van het immuunsysteem of AIDS. Dat de bescherming tegen het coronavirus na verloop van tijd afneemt, betekent immers nog niet dat het hele immuunsysteem afbrokkelt. Zes maanden na vaccinatie beschermen de vaccins nog steeds enigszins tegen besmetting en goed tegen ernstige ziekte.

nov. 2021

Geen bewijs dat coronavaccins kanker veroorzaken of verergeren

factcheck

Online doet het bericht de ronde dat gevaccineerde mensen plots te maken krijgen met agressieve kankers. Maar een link tussen coronavaccins en kanker is niet wetenschappelijk bewezen en de kans is groot dat het om toeval gaat. Twee wetenschappelijke studies die zogezegd zouden aantonen dat mRNA-vaccins kanker veroorzaken, gaan eigenlijk helemaal niet over coronavaccins. Wel kunnen coronavaccins soms minder goed werken bij mensen met kanker. Kankerstichtingen in Vlaanderen en internationaal raden kankerpatiënten ook aan om hun vaccinatie steeds te bespreken met hun arts.

okt. 2021

Er zijn geen 25.969 mensen gestorven door de vaccins in Europa

factcheck

“Per 1 oktober 2021 zijn er in de EU 25,969 sterfgevallen gemeld na coronavaccinatie. Daarnaast is er melding gemaakt van bijna twee miljoen gevallen van “zwaar letsel” na een van de vier COVID-19 vaccins”, zeggen “Artsen Voor Vrijheid” en “De Andere Krant”. Maar deze gemelde ‘gevolgen’ van vaccinatie zijn helemaal geen bewezen bijwerkingen. Bovendien gaat het in werkelijkheid niet om twee miljoen verschillende personen maar 665.707. Velen van hen rapporteerden wel meerdere bijwerkingen. Het cijfer van 25.969 overlijdens is gebaseerd op een foute interpretatie van de databank en klopt niet.

okt. 2021

Geen bewijs dat Australische overheid internet uitschakelde om anti-lockdownprotesten te verzwijgen

factcheck

De afgelopen maand waren er in verschillende grote steden in Australië protesten tegen de geldende coronamaatregelen. Online circuleert de claim dat de overheid er het internet liet uitschakelen om die protesten te verdoezelen. Ook Nederlandstalige sites als Dissident pikten de bewering op, maar er blijkt weinig bewijs te bestaan dat het internet tijdens de betogingen uitzonderlijke hinder ondervond. En er bestaat al helemaal geen bewijs dat de overheid op deze manier aan censuur deed.

okt. 2021

De open brief ‘Wat nu?’ van Factor V trekt overhaaste conclusies over immuniteit

factcheck

In een open brief beweert de groep “Factor V” dat de immuniteit die je verkrijgt na besmetting met het coronavirus beter beschermt tegen het virus dan wanneer je gevaccineerd wordt. Ook de doeltreffendheid van vaccins zou significant dalen na verloop van tijd, met name door de nieuwe Deltavariant. Het klopt dat de bescherming van vaccins tegen besmetting na verloop van tijd kan verminderen, maar verschillende studies wijzen er ook op dat de bescherming tegen ernstige symptomen overeind blijft. Er bestaat ook weinig bewijs voor de stelling dat je na een besmetting beter beschermd zou zijn dan met een vaccin.

okt. 2021

84 procent van coronasterfgevallen in Hamburgse studie wel degelijk te wijten aan COVID-19

factcheck

“Slechts 1 procent van de onderzochte ‘Covid-sterfgevallen’ stierf uitsluitend aan corona”, beweert de alternatieve nieuwssite “Dissident”. Die informatie zou uit een onderzoek van het Universitair Medisch Centrum Hamburg-Eppendorf komen, maar de bewering in het artikel strookt niet met de resultaten van het onderzoek. Iets meer dan 84 procent van de overlijdens was wel degelijk te wijten aan COVID-19, zo stelde de studie vast. Het onderzoek toont juist aan dat de meeste patiënten niet alleen mét, maar ook dóór Covid-19 overleden.

okt. 2021

Nee, Fedasil opent geen asielcentrum in Oudergem zonder medeweten van de gemeente

factcheck

In Oudergem opent Fedasil in oktober een nieuw asielcentrum voor niet-begeleide minderjarigen. Maar op sociale media doet het gerucht de ronde dat de gemeente daar niet van op de hoogte was. Dat blijkt niet te kloppen, bevestigen zowel de woordvoerder van Fedasil als de burgemeester van Oudergem.

sep. 2021

Diensten intensieve zorg zwaarder belast dan Sam Brokken beweert in documentaire ‘Tegenwind’

factcheck

85 procent van de patiënten die tijdens de coronacrisis van 2020 op een dienst intensieve zorg lagen, hadden eigenlijk geen nood aan echt intensieve verzorging, zo beweert gewezen lector gezondheidswetenschappen Sam Brokken in de documentaire ‘Tegenwind’. Brokken wil daarmee aantonen dat de ziekenhuizen helemaal niet onder druk hebben gestaan tijdens de twee grote coronagolven van 2020 en dat het dus geen probleem is om het virus vrij te laten circuleren. Maar zijn uitspraken sporen niet met cijfers van Sciensano. Ook prof. dr. Philippe Jorens, hoofd van de dienst Intensieve Zorg van het Universitair Ziekenhuis Antwerpen (UZA), noemt ze “absolute nonsens”.

sep. 2021

Geen bewijs dat coronavaccin aan de basis lag van Greg Van Avermaets teleurstellende Benelux Tour

factcheck

Begin september 2021 verschenen er nieuwsberichten waarin wielrenner Greg Van Avermaet zijn teleurstellend resultaat in de Benelux Tour wijt aan het Pfizervaccin tegen COVID-19. Er werd geschreven dat zijn immuunsysteem “vecht” tegen een onbekende vijand, mogelijk het vaccin. Er bestaat echter geen bewijs dat Van Avermaets gezondheidsproblemen te wijten zijn aan het vaccin. Coronavaccins kunnen in zeldzame gevallen wel problemen opleveren voor sporters, maar COVID-19 zelf is nog gevaarlijker voor deze groep.

sep. 2021

Ziekenhuizen in Oklahoma niet overspoeld door patiënten met een overdosis Ivermectine, maar het middel zorgt wel voor problemen

factcheck

“Ziekenhuizen in Oklahoma worden overspoeld door mensen die een overdosis Ivermectine hebben ingenomen. Mensen met schotwonden kunnen niet geholpen worden.” Dat zei Dr. Jason McElyea aan een plaatselijke tv-zender in Oklahoma. Twee ziekenhuizen waar McElyea aan verbonden is, hebben zijn claim intussen tegengesproken. Maar veel mensen in de Verenigde Staten geloven wel dat Ivermectine helpt tegen een coronabesmetting. En dat geeft problemen.

sep. 2021

Eerst hongerstaken en dan verblijfspapieren krijgen via medische regularisatie? Heel onwaarschijnlijk.

factcheck

Personen die zonder juiste papieren in België verblijven kunnen om medische redenen een verblijfsvergunning aanvragen via zogenaamde ‘medische regularisatie’. In het kader van de recente hongerstaking in de Begijnhofkerk en de VUB/ ULB opperden sommigen op sociale media dat zo’n medische regularisatie geen optie is voor wie ziek wordt tijdens zijn hongerstaking. Die stelling klopt niet: de wet zegt niets over de oorsprong van medische problemen.

aug. 2021

Dertig procent van gedetineerden in België was vorig jaar illegaal en kostte staat waarschijnlijk meer dan 159 miljoen euro

factcheck

Op 2 augustus kopte een artikel van PAL NWS: “30 procent gedetineerden is illegaal, kostprijs: 159 miljoen euro.” Cijfers van de Federale Overheidsdienst Justitie bevestigen inderdaad dat zo’n 30 procent van de gedetineerden in België geen verblijfspapieren heeft. De kostprijs van 159 miljoen euro klopt volgens cijfers van de FOD Justitie, maar is eigenlijk een onvolledige berekening zonder de infrastructuurkosten van de Belgische gevangenissen. Het werkelijke bedrag ligt allicht nog hoger.

aug. 2021

Hongerstakers konden zeker 60 dagen zonder eten en naaiden eigen monden dicht

factcheck

De hongerstaking van meer dan 400 sans-papiers in Brussel eindigde officieel na 60 dagen. De stakers eisten een collectieve regularisatie om op een legale manier te kunnen verblijven en werken in ons land. Op sociale media claimen sommigen dat het niet mogelijk is om 60 dagen lang niet te eten. Anderen zeggen ook dat dokters de monden van vier stakers zouden hebben dichtgenaaid. Uit vorige hongerstakingen blijkt dat je nog langer dan 60 dagen kan vasten. Daarnaast hebben de stakers volgens de plaatselijke hulpverleners hun eigen lippen aan elkaar gehecht.

aug. 2021

De coronavaccins veroorzaken geen HIV en het coronavirus is waarschijnlijk natuurlijk ontstaan

factcheck

Een artikel claimt dat de coronavaccins HIV veroorzaken. Dat klopt niet: je kan geen HIV krijgen van de coronavaccins. In datzelfde artikel passeren er nog verschillende andere onwaarheden over de vaccins en het virus. Zo beschermen de vaccins wel nog goed tegen de deltavariant, zeker tegen ernstige ziekte. Het coronavirus dat nu rondgaat is niet samengesteld uit het MERS- en SARS-CoV-1-virus en HIV en 5G hebben er al helemaal niets mee te maken.

aug. 2021

De coronavaccins leiden niet tot ernstigere ziekte en voorkomen het ontstaan van varianten

factcheck

Ondanks wat alternatieve nieuwssites beweren zijn gevaccineerden niet de voornaamste bron van de virusvarianten. Dat de antilichamen die worden aangemaakt na vaccinatie tegen COVID-19 mensen net zieker zouden kunnen maken klopt ook niet. De vaccinaties beschermen nog steeds goed tegen besmetting, ernstige ziekte en overlijden door COVID-19.

aug. 2021

Weinig bewijs dat immigratie België jaarlijks 11 miljard euro kost

factcheck

In een online debat op twitter besprak een twitteraar de omvang en kostprijs van migratie. In de tweet werd beweerd dat tot mei 2021 niet minder dan 17.000 mensen het land zouden binnengekomen zijn. Ook zou slechts twintig procent van de asielzoekers werk vinden, en zou immigratie ons land jaarlijks elf miljard euro kosten. Voor die beweringen is weinig bewijs te vinden.

aug. 2021

Artsen mogen hongerstakers niet zomaar onder dwang medisch behandelen

factcheck

De hongerstaking in Brussel van meer dan 400 mensen zonder papieren beroerde heel wat gemoederen. Online vroegen sommige mensen zich af of de hongerstakers niet onder dwang medische zorg konden krijgen. Ook politici toonden zich voorstander van een gedwongen medische behandeling voor de protesterende sans-papiers. Maar bij een hongerstaking kan je iemand daar niet zomaar toe dwingen.

jul. 2021

Blootstelling aan gevaccineerden leidt niet tot gezondheidsproblemen, suramine kan dat dus ook niet voorkomen

factcheck

Bepaalde websites menen dat suramine, een stof uit dennennaaldenthee, zou beschermen tegen allerlei gevolgen van blootstelling aan iemand die gevaccineerd is. Die gevolgen zouden veroorzaakt worden door het S-eiwit. Er is echter geen bewijs dat blootstelling aan een gevaccineerde schadelijk zou zijn. Suramine zou mogelijks een virusremmende werking kunnen hebben, maar dat is nog niet voldoende onderzocht. Suramine wordt nog niet gebruikt als geneesmiddel. Er moet nog heel veel onderzoek gebeuren voordat het middel in de praktijk gebruikt kan worden.

jul. 2021

Gevaccineerden kregen geen “aanval” na hun prik

factcheck

Via sociale media wordt het bericht verspreid dat drie personen vlak na elkaar “een aanval” zouden gekregen hebben door hun vaccinatie in het vaccinatiecentrum van Genk. Maar er is eigenlijk niets dat daarop wijst. De coördinerende arts van het vaccinatiecentrum zegt aan Factcheck.Vlaanderen dat het om gewone flauwte ging en dat de patiënten na een kwartiertje al weer gewoon naar huis konden.

jun. 2021

Geen bewijs dat spike-eiwit na vaccinatie giftig is

factcheck

Een artikel op de site Dissident.one claimt dat de Spike-eiwitten die worden aangemaakt bij een vaccinatie met een mRNA-vaccins giftig zijn. Daarnaast zouden ze ook in de moedermelk terecht komen en op die manier een nefaste impact hebben op baby’s. De beweringen gaan terug op een eerder weerlegde interpretatie van een Japanse studie. Andere onderzoeken leveren ook geen bewijs voor de stellingen.

jun. 2021

Hoe maak je fake news? Je haalt beelden uit hun context en je vergeet wat een dokter echt zei over armen die magnetisch worden van vaccins.

factcheck

En ze blijven maar komen, de verhaaltjes dat je arm magnetisch wordt door vaccinatie. Op 12 juni verscheen er op de website van Frontnieuws een artikel met een filmpje over een Mexicaanse dokter José (Pepe) Bandera, die per ongeluk de mythe rond magnetische vaccinatieplekken zou hebben bewezen met een klein experiment in een televisieprogramma. Maar dat klopt niet. In het programma én op zijn eigen Facebookpagina zegt dokter José (Pepe) Bandera juist dat het coronavaccin er niet voor kan zorgen dat je arm magnetisch wordt.

jun. 2021

Ja, ruimtevervuiling is een belangrijk probleem, ook voor ons op aarde

factcheck

Tal van ruimtevaartorganisaties maken zich zorgen over het groeiende gevaar van ruimtepuin, zowel voor de bemande als onbemande ruimtevaart. De film Gravity toont de gevolgen van een botsing met dat puin: vernielde satellieten zetten een kettingreactie in gang die uiteindelijk tot de vernietiging van het ISS leidt. Hoe gevaarlijk zijn zulke botsingen eigenlijk en hoe realistisch is dat filmscenario?

jun. 2021

Rode Kruis aanvaardt wel degelijk bloed en plasma van gevaccineerden

factcheck

Verschillende artikels op websites zoals Xandernieuws beweren dat het Rode Kruis in verschillende landen, waaronder België, geen bloeddonaties van coronagevaccineerde mensen wil. Die statements doen ook de ronde op sociale media. Artsen voor Vrijheid beweerde ook nog: “Het rode kruis wil geen bloed van Covid-19 gevaccineerden” (sic). De reden waarom is niet duidelijk. Ze voegen alleen toe dat je geen bloedplasma kan doneren aan een coronapatiënt in het ziekenhuis, om die te helpen genezen, als je na je besmetting gevaccineerd werd. Het vaccin heeft daar echter niets mee te maken. De berichten kloppen hoe dan ook niet: het Rode Kruis aanvaardt bloed en plasma van gevaccineerden. Er is wel een wachtperiode en in de VS wordt momenteel vanwege logistieke redenen geen convalescent plasma aanvaard.

jun. 2021

Christian Eriksen was niet gevaccineerd: hartaanval ongerelateerd aan coronavaccin

factcheck

Tijdens de EK-match Denemarken-Finland van zaterdag 12 juni valt de Deense voetballer Christian Eriksen plots neer. Terwijl het publiek toekijkt, wordt hij minutenlang gereanimeerd. Hij komt uiteindelijk terug bij bewustzijn en wordt naar het ziekenhuis gebracht. Zijn toestand is intussen stabiel. Quasi onmiddellijk werd op sociale media gespeculeerd dat een coronavaccin de hartaanval veroorzaakte. Daar blijkt niets van aan: Eriksen kreeg geen coronavaccin.

jun. 2021

Coronavaccins zijn wél efficiënt. (Laat je niet in de war brengen door begrippen als “number needed to vaccinate”)

factcheck

Hier en daar kan je op het net lezen dat de coronavaccins niet efficiënt zouden zijn. Sommige artikels claimen dat meer dan 200 mensen gevaccineerd zouden moeten worden om één ziekte te voorkomen, wat een lage efficiëntie zou zijn. Maar er wordt heel selectief met die begrippen en getallen omgegaan. Het algemene plaatje blijft dat de vaccins die in Vlaanderen en Nederland gebruikt worden, echt wel goed beschermen. Maar we leggen u graag uit wat er precies aan de hand is met die begrippen en getallen.

jun. 2021

Je mag wél nog vliegen na een vaccinatie

factcheck

Met de zomer voor de deur circuleert er een gerucht op sociale media: nadat je bent gevaccineerd, zou je binnenkort niet meer met het vliegtuig mogen reizen. De gegeven reden is dat je door te vliegen alleen al meer kans hebt op een trombose en dat het vaccin dit risico vergroot, een risico dat vliegtuigmaatschappijen niet zouden willen nemen. Brussels Airlines en Airlines for Europe lieten alvast aan onze redactie weten dat zulke restricties niet op tafel (zullen) liggen.

mei 2021

Oostendse Compagnie deed niet aan slavenhandel (maar er was wel slavenhandel in de Zuidelijke Nederlanden)

factcheck

In discussies rond Black Lives Matter of racisme, komt vaak de vraag naar boven: Heeft België of hebben de Zuidelijke Nederlanden een rol gespeeld in handel die slaven van Afrika naar Amerikaanse plantages bracht? En dan wordt er al gauw gewezen op de “Oostendse Compagnie”. Zelfs op de Wikipediapagina “Oostendse Compagnie” staat te lezen hoe de Compagnie in de achttiende eeuw slaven vervoerde vanuit Madagasker naar Brazillië. Ook ex-diplomaat Herman Portocarero schrijft dat in zijn boek ‘De Zwarte handel’. Maar volgens maritiem historicus Michael Serruys klopt dat niet. En toch was er wel degelijk slavenhandel vanuit Oostende.

mei 2021

Geen bewijs dat Indiase coronagolf te wijten is aan vaccinatiecampagne

factcheck

Het hoge aantal coronagevallen dat vandaag in India opgetekend wordt, zou te wijten zijn aan de vaccinatiecampagne in het land. Die kwam de afgelopen weken maanden op gang, tegelijk met de nieuwe coronagolf. De eerste wetenschappelijke inzichten over het onderwerp wijzen in andere richtingen: nieuwe varianten, te snelle versoepelingen en een broze gezondheidszorg zouden de boosdoeners zijn. Wel is het mogelijk dat de vaccinatiecampagne een onterechte perceptie van veiligheid heeft gecreëerd, die op zijn beurt tot versoepelingen heeft geleid.

mei 2021

Coronavaccins kunnen geen problemen veroorzaken bij niet-gevaccineerde personen

factcheck

Op de websites Frontnieuws, Ninefornews en Artsen Voor Vrijheid wordt geschreven dat mensen na het ontvangen van een vaccin tegen COVID-19 niet-gevaccineerde mensen ziek zouden kunnen maken. Dat zou veroorzaakt worden door deeltjes die men na vaccinatie zou uitscheiden via de longen, huid of bij seksueel contact. Ze hebben het onder andere over tromboses, verminderde vruchtbaarheid, miskramen en stoornissen in de menstruatiecyclus.

mei 2021

Intermittent fasting is niet altijd een gezonde manier om af te vallen

factcheck

“Intermittent fasting” of periodiek vasten is een echte hype. Amerikaanse filmsterren zoals Jennifer Aniston en Vanessa Hudgens zweren erbij, en ook heel wat bekende Vlamingen zijn overtuigd van het dieet en raden het aan om enkele kilo’s kwijt te raken. Maar is vasten om af te vallen wel zo gezond?

mei 2021

Geen bewijs dat kind (2) stierf door Pfizer-vaccinatie

factcheck

In een artikel van Artsen Voor Vrijheid staat dat er een tweejarig kind afkomstig uit Virginia, de Verenigde Staten, gestorven is na een inenting met het Pfizer-BioNTech-vaccin. Daar bestaan echter geen harde bewijzen voor. Desondanks verspreidt die claim zich over talloze Amerikaanse websites tot de rest van de wereld en nu ook ons land.

apr. 2021

Vaccinscepsis onder Amerikaanse dokters en verpleegkundigen is beperkter dan Frontnieuws beweert

factcheck

Een recent artikel op de nieuwssite Frontnieuws doet een aantal beweringen over vaccinscepsis onder gezondheidspersoneel. Factcheck Vlaanderen zet de belangrijkste stellingen in het artikel op een rij en gaat na of ze kloppen.

apr. 2021

Stijging in meldingen over miskramen of andere ernstige letsels niet zomaar te linken aan coronavaccinatie.

factcheck

Een aantal websites in het Verenigd Koninkrijk vrezen dat het aantal miskramen in het land met 366% omhoog gegaan is als gevolg van de coronavaccins. Ook in België en Nederland werden berichten verspreid over het onrustwekkend gestegen aantal Engelse miskramen. Dat klopt, het aantal meldingen is gestegen, maar dat zegt niets over de link tussen de miskraam en het vaccin, of over de normale hoeveelheid miskramen die normaal ook voorkomen zonder vaccin. Het rapporteringssysteem voor mogelijke bijwerkingen vereist niet dat een causaal verband bewezen wordt. Dat is het geval in zowel het Verenigd Koninkrijk als in de rest van Europa. De berichten zijn dan ook misleidend.

mrt. 2021

55% van de Belgische jongeren kampt met meerdere psychische klachten

factcheck

Tijdens een interview met VTM Nieuws op 28 februari, stelde CD&V-voorzitter Joachim Coens dat “75% van de jongeren kampt met mentale problemen”.

mrt. 2021

Niet vaccineren onder de vijfenzestig heeft wel degelijk risico’s

factcheck

Op allerlei activistische websites en op sociale media kan je lezen dat vaccineren onder de 60 of 65 jaar niet nodig zou zijn. Als de ouderen en kwetsbare mensen het vaccin hebben gehad, zouden daarna alle maatregelen naar de prullenmand mogen. “Want jonge mensen worden toch niet vaak ernstig ziek”, wordt dan gezegd. Waarom wil de overheid dan toch iedereen onder de vijfenzestig vaccineren ? Omdat het simpelweg veiliger is.

mrt. 2021

Hoe coronasceptici goochelen met statistiek om te suggereren dat corona weinig doden zou hebben gemaakt

factcheck

Corona heeft in 2020 in België gezorgd voor 17.966 extra doden, zegt overheidsagentschap Sciensano. Dat betekent dat er in 2020 16,6% meer mensen gestorven dan normaal. Maar statistica en dokter in de psychologie Els Ooms zegt dat die cijfers “bedrieglijk” zijn en dat de manier waarop ze berekend worden “dringend in vraag moet worden gesteld”. Eigenlijk redeneert Dr. Els Ooms heel wat corona-overlijdens weg om toch maar te kunnen pleiten tegen de maatregelen, waar ze duidelijk geen voorstander van is. Maar op haar berekeningen valt heel wat aan te merken. In dit artikel proberen we dat ook voor niet-statistici duidelijk te maken. De onvermijdelijke conclusie blijft dat corona wel degelijk tot heel wat extra overlijdens heeft geleid.

mrt. 2021

Gebruikt de Real Bodies tentoonstelling lichamen van geëxecuteerde Chinese gevangenen?

factcheck

Op de expositie ‘Real Bodies: The Exhibitions’ in het Antwerpse Sportpaleis zijn 20 goed bewaarde menselijke lichamen te zien. De opgestelde lichamen tonen het complexe netwerk van spieren, bloedvaten en zenuwen dat schuilgaat in het menselijke lichaam. Onder andere bij de exposities in Sydney en Birmingham gingen er stemmen op die de ethiek en de oorsprong van deze lichamen in vraag stelden.

mrt. 2021

“Nieuwsbrief van een huisarts” verkondigt foute stellingen over veiligheid coronavaccins

factcheck

Op sociale media circuleert een tekst die de veiligheid van coronavaccins in twijfel trekt. Het zou afkomstig zijn “uit de nieuwsbrief van een huisarts”. Een aantal van die stellingen houden inderdaad steek, maar de tekst bevat ook veel fouten. Zo worden gewone burgers niet zonder het te weten als proefkonijnen gebruikt bij klinisch onderzoek. mRNA-vaccins veroorzaken hoogstwaarschijnlijk geen auto-immuunziekten. En hoewel het vaccin enkel werkt op de symptomen voorkomt dat toch ziekenhuisopnames en doden. De meest voorkomende bijwerkingen zijn van ongevaarlijke en voorbijgaande aard.

feb. 2021

Blogpost over zwangere arts die een miskraam kreeg na haar coronavaccinatie is fout

factcheck

Op sociale media verschijnen meer en meer artikels over zwangere vrouwen die zich laten inenten met het coronavaccin en enkele dagen later een miskraam krijgen. Een voorbeeld van eigen bodem is de blogpost op de Belgische website Artsen voor Vrijheid over de Amerikaanse arts Sara Beltran Ponce. Factcheck.Vlaanderen verdiepte zich in dit verhaal , waar toch wel wat aan schort: de vrouw op de foto is iemand anders. Voorlopig worden zwangere vrouwen nog niet systematisch gevaccineerd. Enkel wanneer ze een hoger risico lopen op een besmetting met het coronavirus wordt dat wel al gedaan. Dit omdat de studiegegevens over coronavaccins en zwangere vrouwen vandaag nog te beperkt zijn.

feb. 2021

Fout in De Zevende Dag: vaccins zorgen niet voor hoge sterftecijfers in Israël.

factcheck

De landen die al het meest gevaccineerd hebben, hebben ook de hoogste sterftecijfers. Dat zei dr. Hilde De Smet in De Zevende Dag van 14 februari. Voor haar is dat reden genoeg om de vaccinatie voorlopig te stoppen en eerst een onderzoek te doen. Maar stoppen met vaccineren brengt natuurlijk ook mensenlevens in gevaar. En vooral: de hogere sterftecijfers komen door een derde coronagolf. Vaccinatie doet de cijfers juist dalen.

feb. 2021

De website StopWorldControl biedt geen gefactcheckte info aan, integendeel

factcheck

De website StopWorldControl.com geeft een lijst met “bewijzen dat de pandemie gepland werd met een doel”. Dat doel zou een wereldwijd controleringsinstrument zijn door de politieke elite. De lijst werd overgenomen door verschillende junknieuwssites zoals Frontnieuws. De argumenten zouden “100% fact checked” zijn, maar ze sneuvelden ondertussen al bij verschillende erkende factcheck-organisaties. Dat hun argumenten gefactcheckt zijn, blijkt zowat de enige stelling die klopt.

feb. 2021

Beweringen professor Mattias Desmet omtrent corona kloppen niet altijd

factcheck

In een interview gepubliceerd op DeWereldMorgen in januari 2021 beweert professor klinische psychologie Mattias Desmet (UGent) enkele dingen over de coronapandemie. Hij doet daarin enkele, veelal gegronde, uitspraken over de impact van de coronacrisis op mentale gezondheid. Maar helaas herhaalde hij ook enkele foutieve beweringen. Zo zei hij foutief dat elke overleden oudere bij de coronasterftes wordt geteld, ook al is het niet zeker of die is overleden aan het SARS-CoV-2-virus. Daarnaast stelt hij onterecht de correctheid van PCR-tests in vraag .

feb. 2021

Griep en COVID-19 zijn niet hetzelfde, maar coronamaatregelen maken wel korte metten met de griep

factcheck

Normaal gezien bevindt België zich rond deze tijd van het jaar in het midden van het griepseizoen. Dit jaar bevinden we ons echter ook nog steeds in het midden van de COVID-19-pandemie en de combinatie van die twee leidt in de media en op sociaalnetwerksites tot vele beweringen over COVID-19 en de griep. We zetten een aantal populaire claims op een rijtje en controleren of ze wel kloppen.

jan. 2021

Nee, mondmaskers veroorzaken geen hypercapnie

factcheck

In een filmpje dat circuleert op sociale media claimt dokter Hilde De Smet dat mondmaskers gevaarlijk zouden zijn. Ze zouden zorgen voor hypercapnie, een aandoening waarbij er te weinig zuurstof en te veel CO2 in je bloed komt. De claims van De Smet zijn fout, mondmaskers zijn niet gevaarlijk en zorgen niet voor hypercapnie.

jan. 2021

Wetenschappers hebben het coronavirus wél geïsoleerd. Het virus is helaas echt.

factcheck

“Het coronavirus is nog nooit geïsoleerd.” en “Is de nieuwe Britse variant wel ooit onder de microscoop verschenen?” Een artikel in het Nederlandse internetmedium “De Bataafsche Courant” wil de indruk wekken dat wetenschappers die het coronavirus bestuderen eigenlijk niet weten waar ze mee bezig zijn. Maar de claims van “De Bataafsche Courant” zijn niet juist.

jan. 2021

Fitnesscentra zijn geen belangrijke besmettingshaarden voor COVID-19

factcheck

Een lezer wees ons op een journaalitem van 12 november 2020 op tv-zender Één, waarin gezegd werd dat er veel COVID-19-besmettingen waren in fitnesscentra. Hiervoor baseerde Het Journaal zich op een studie uit het gerenommeerde Amerikaanse wetenschappelijke tijdschrift Nature. Dit onderzoek ging echter over mogelijke besmettingshaarden en niet over effectieve besmettingen. Recent Europees onderzoek lijkt aan te tonen dat het aantal besmettingen in fitnesscentra verwaarloosbaar is.

dec. 2020

Vlaams Belang onderschat de kostprijs van Unia

factcheck

Op 14 oktober postte het Vlaams Belang op haar Facebookpagina: “Het Vlaams Belang wordt door de Vivaldi-partijen en de N-VA geweerd uit de Raad van Bestuur van UNIA, een links-activistische instelling die ieder jaar €800.000 van uw belastinggeld krijgt.” Zelfs als je ervan uitgaat dat de post zich enkel op een Vlaams publiek richt, is die bewering over de financiering van Unia foutief. Het Vlaams Belang brengt namelijk alleen de bijdrage van de Vlaamse overheid in rekening. De partij vergeet de bijdrage van de federale overheid mee te rekenen. Aangezien die bijdrage gedeeltelijk bestaat uit geld van de Vlaamse belastingbetaler, onderschat de partij wat de Vlaming in totaal betaalt voor Unia.

dec. 2020

Neen, deze brief met corona-desinformatie komt niet van het UZ Gent

factcheck

Sinds oktober circuleert er een brief op sociale media en via e-mail, met informatie, voorzorgsmaatregelen en tips rond het coronavirus. De auteur van de brief beweert dat de informatie afkomstig is van een medewerker van het UZ Gent. Factcheck Vlaanderen onderzocht waar de brief vandaan komt en of de claims over het coronavirus kloppen.

nov. 2020

West-Vlaamse peuter stierf niet door vaccinaties

factcheck

Op sociale media wordt een artikel uit 2016 van de krant Het Nieuwsblad plots weer veel gedeeld. Het gaat over het overlijden van een West-Vlaamse peuter, die volgens zijn ouders stierf door de vaccinaties die hij enkele dagen eerder toegediend kreeg bij Kind en Gezin.

nov. 2020

PCR-test blijft betrouwbaar, ondanks kleine kans op vals-positieven

factcheck

Op sociale media stellen mensen zich vragen over de betrouwbaarheid van de PCR-test, het staafje waarmee in de neus of keel wereldwijd stalen afgenomen worden om actuele besmettingen met het coronavirus op te sporen. Zo circuleert er een filmpje waarin beweerd wordt dat niet-gebruikte PCR-testen toch positief zouden testen, wat leidt tot ongerustheid.

okt. 2020

Nee, in Duitsland zijn geen kinderen gestorven door mondmaskers

factcheck

In Duitsland doet al een aantal weken het hardnekkige bericht de ronde dat een aantal kinderen gestorven zou zijn door het dragen van een mondneusmasker. Volgens deze berichten zouden al drie overlijdens toegeschreven kunnen worden aan de verplichte mond- en neusbescherming via mondneusmaskers.

sep. 2020

De open brief van Belgium Beyond COVID mist soms wetenschappelijke onderbouwing

factcheck

Op 27 augustus verscheen in de krant De Tijd een open brief met als titel ‘Het huidige coronabeleid moet omgegooid worden’, waarin kritiek geuit wordt op het huidige coronabeleid in België. De brief is afkomstig van de groep Belgium Beyond COVID, een initiatief van professor Pierre-François Laterre en dokter Mélanie Dechamps van het Universitair Ziekenhuis Saint-Luc van de UCL.

sep. 2020

Johns Hopkins heeft geen valse informatie verspreid over COVID-19

vertaling

Een kettingmail met als onderwerp "Een uitstekende samenvatting van het Corona virus Covid-19” somt allerlei beweringen over het coronavirus op. De tekst zou afkomstig zijn van een assistent-professor infectieziekten aan de John Hopkins University, maar de universiteit liet al verstaan dat de claims niet van hen kwamen. De mail is een vertaling van een Engelse tekst die in april al op sociale media rondging en werd gefactcheckt door AFP.

sep. 2020

Er bestaan (nog) geen cijfers over corona-besmettingsbronnen in woonzorgcentra

factcheck

De Vlaamse regering kondigde eind augustus aan dat ze wil onderzoeken waarom rusthuizen nog altijd zware beperkingen opleggen aan bezoekers, die vaak strenger zijn dan de officiële adviezen. In het duidingsprogramma Terzake waren daarom op 26 augustus twee dokters te gast in de studio, die discussieerden over de strenge bezoekmaatregelen en welke effecten die kunnen hebben op de bewoners. Een van hen zei dat het virus niet via de bezoekers verspreid wordt, maar wel via het personeel.

aug. 2020

Studie uit 2004 toont niet aan dat chloroquine COVID-19 geneest

factcheck

Op sociale media gaat een studie van de KULeuven rond uit 2004 die zou aantonen dat het middel chloroquine COVID-19 geneest. De studie onderzocht echter het effect op een ander coronavirus en niet op het virus dat COVID-19 veroorzaakt. Uit klinische studies blijkt dat chloroquine weinig of niet werkzaam is tegen COVID-19.

aug. 2020

Onbekend hoeveel Belgen coronataks van PVDA steunen

factcheck

Peter Mertens van PVDA stelt voor om een eenmalige coronataks van 5 procent te heffen op de vermogens van boven de 3 miljoen euro. Hij voegt daar aan toe dat 8 op 10 Belgen zijn voorstel steunen. Factcheck Vlaanderen zocht uit of dit opvallende cijfer klopt.

aug. 2020

Vaccins tegen coronavirus bij kippen veroorzaken geen nieuwe ziekten

factcheck

Een foto van een krantenartikel met als titel “Vaccin tegen coronavirus veroorzaakt nieuwe ziekten” gaat rond op sociale media. Het artikel dateert uit 1989 en gaat over infectueuze bronchitis bij kippen, niet over COVID-19. Bovendien bevat het verkeerde informatie.

aug. 2020

Meeste Belgen zijn niet immuun voor COVID-19

factcheck

In een open brief aan Jan Jambon beweert radioloog Frank van Tussenbroek (UZ Brussel) dat de huidige voorzorgsmaatregelen niet-wetenschappelijk onderbouwd zijn en dus fel overdreven. Maar Dr. van Tussenbroeks claim dat de meeste Belgen al in contact zijn gekomen met het coronavirus en er immuun voor zijn, klopt niet.

jul. 2020

Er bestaat geen wetenschappelijk onderzoek dat “verband 5G met coronavirus” aantoont

factcheck

Klopt het dat een wetenschappelijke studie aantoont dat menselijke cellen 5G-golven absorberen waardoor het coronavirus kan ontstaan, zoals we op verschillende websites kunnen lezen?

jul. 2020

Uitspraak Bulgaarse patholoog dat "niemand aan het coronavirus is gestorven" klopt niet

vertaling

Klopt het dat er in heel Europa niemand is gestorven aan het nieuwe coronavirus en dat er geen specifieke COVID-19-antilichamen zijn gedetecteerd? Is het waar dat er geen pandemie is, maar “gewoon een infectie”? Neen. Volgens wetenschappelijk onderzoek en o.a. het Europees Centrum voor Ziektepreventie (ECDC) is geen van bovenstaande zaken waar.

jul. 2020

3% van de Belgen vindt rijden onder invloed van alcohol aanvaardbaar

factcheck

Volgens Vlaams parlementslid Lode Ceyssens (CD&V) vindt 20 procent van de Belgen dat autorijden met een glas op moet kunnen. Klopt dit?

jul. 2020

Dagelijks 7 hectare bebouwde percelen erbij in 2018

factcheck

Volgens berekeningen van Groen verdwijnt er dagelijks 7 hectare groen onder beton. Verschillende media berichtten hierover, maar klopt het ook?

jul. 2020

Ärzte für Aufklärung geeft misleidende informatie over risico’s van vaccins

factcheck

“Vaccins zijn gevaarlijk”, zegt de Duitse homeopathische organisatie Ärzte für Aufklärung, die campagne voert tegen de coronamaatregelen en tegen vaccins. Ze geeft op haar website vier cases die zouden aantonen dat vaccins gevaarlijk kunnen zijn. Drie van de vier cases zijn misleidend, één is onzeker.

jun. 2020

Meer dan 1 op 10 kinderen groeit op in armoede

factcheck

Volgens federaal parlementslid Ellen Samyn (Vlaams Belang) groeit één op de tien kinderen op in armoede. Klopt dit?

jun. 2020

Een mogelijk coronavaccin kan je DNA niet veranderen

vertaling

Op sociale media circuleren er berichten dat Bill Gates zou gezegd hebben dat een nieuw experimenteel mRNA-vaccin het DNA van patiënten zou kunnen veranderen. Het vaccin zou bovendien zonder veel tests op de markt worden gebracht. Een factcheck van PolitiFact toont aan dat het hier gaat om misleidende informatie.

jun. 2020

Geld opsturen naar het buitenland en aftrekken van de belastingen? Ja, maar de fiscus kijkt mee!

factcheck

Een bericht op sociale media legt een constructie uit waarmee mensen van Marokkaanse origine zeer gemakkelijk fiscale fraude kunnen plegen door onderhoudsgelden af te trekken van de belastingen om ze vervolgens terug te halen naar België. Wij zochten uit of het verhaal inderdaad "voor 200%” klopt.

jun. 2020

Kosten zonnepanelen meer energie dan ze opleveren?

factcheck

Zonnepanelen zijn over de hele lijn goed voor het milieu. De volledige energieopbrengst zou namelijk veel hoger zijn dan de energie die komt kijken bij de fabricage en vernietiging van de panelen. Klopt dat wel?

jun. 2020

COVID-19 niet veroorzaakt door bacterie

vertaling

Verschillende posts op sociale media en online artikels beweren dat COVID-19 veroorzaakt wordt door een bacterie en te behandelen is met aspirine en bloedverdunners. Dit zou ontdekt zijn door de Italiaanse overheid nadat ze, in strijd met een verbod van de Wereldgezondheidsorganisatie, autopsies uitvoerde op overleden coronapatiënten.

mei 2020

34% van de Vlaamse jobs gelinkt aan Belgische uitvoer

factcheck

Tijdens een actuele vraag van 13 mei over het nieuwe handelsakkoord tussen de EU en Mexico, stelde parlementslid Philippe Muyters (N-VA) in het Vlaams Parlement het volgende: “Een derde van de jobs in Vlaanderen hangt af van onze export.” Klopt dit cijfer?

mei 2020

Mondmaskers veroorzaken geen COVID19-infectie in de hersenen

vertaling

Een voormalig neurochirurg waarschuwt voor het dragen van mondmaskers, maar een factcheck van Health Feedback toont aan dat dit ongegrond is.

mei 2020

Flesjes alcoholgel kunnen niet ontploffen in een warme auto

vertaling

Nu de vraag naar alcoholgel stijgt door de strijd tegen het coronavirus doen er verhalen de ronde dat er in verschillende auto’s brand uitgebroken is door flesjes alcoholgel. Volgens berichten op sociale media raakte de gel oververhit doordat die werd achtergelaten in auto’s die in de zon stonden.

mei 2020

42% van de Vlamingen vond overheidscommunicatie niet vertrouwenwekkend op 24 april

factcheck

Volgens een artikel in Het Nieuwsblad heeft de helft van de Vlamingen geen vertrouwen in de overheidscommunicatie over Corona. De resultaten van de studie die in het artikel wordt aangehaald zijn evenwel genuanceerder.

mei 2020

Op kleinkinderen passen kan nog steeds enkel door grootouders jonger dan 65 jaar

factcheck

Wanneer mogen grootouders wel op hun kleinkinderen passen, en wanneer wordt dat afgeraden? Op sociale media circuleren verschillende hulpschema’s, maar er heerst onduidelijkheid over. Factcheck.Vlaanderen zocht het uit.

mei 2020

Is een glaasje alcohol per dag gezond?

factcheck

Hoewel iedereen het erover eens is dat overdaad schaadt, wordt het occasionele glaasje dikwijls aangeprezen en zelfs gezond geacht. Klopt dat wel?

mei 2020

Griepvaccin verhoogt niet het risico op een corona-infectie

vertaling

Volgens een artikel gepubliceerd op de websites DisabledVeterans.org en GreenMedInfo en verschillende posts op Facebook zou het griepvaccin ervoor zorgen dat je vatbaarder bent voor het coronavirus. Dit verhaal stak de kop op nadat verschillende bronnen in de medische sector aanraadden om ook tijdens de coronapandemie een griepvaccin te halen.

mrt. 2020

Er is geen remedie om je te "genezen” van diabetes type 2

factcheck

Diabetespatiënten lopen een verhoogd risico op complicaties bij een coronabesmetting en moeten dus extra voorzichtig zijn. Een advertentie op onder meer HLN.be belooft mensen met diabetes type 2 dat ze kunnen leven “zonder diabetes”. Twee Nederlandse auteurs menen dat aan de hand van de juiste levensstijl het niet langer nodig zou zijn om medicatie te nemen. Een “diabetesvrij leven” en zelfs “genezing” worden gegarandeerd. Een ware doorbraak ? Het blijkt vooral om reclame te gaan voor – dure – cursussen.

mrt. 2020

5G-technologie heeft niets te maken met het coronavirus COVID-19

factcheck

Op sociale media verschijnen wereldwijd berichten dat het coronavirus COVID-19 eigenlijk het resultaat zou zijn van de ingebruikname van 5G-technologie. Of sterker: dat er helemaal geen virus is, maar dat de ziektesymptomen eigenlijk massale neveneffecten op onze gezondheid zijn, veroorzaakt door 5G. Ook in Vlaanderen beginnen deze berichten op te duiken.

mrt. 2020

Nee, er komt morgen geen video op Whatsapp genaamd Martinelli!

factcheck

Whatsapp is sinds het begin van de coronacrisis een broeihaard geworden van desinformatie. Sinds enkele dagen circuleert een bericht via Whatsapp waarin men voor drie dingen waarschuwt: 1) niet op een video genaamd Martinelli klikken, omdat deze je telefoon hackt, 2) niet de update naar Whatsapp Gold maken, en 3) niet opnemen wanneer een bepaald nummer je belt, want dat zou je handenvol geld kosten. Wij kregen de voorbije dagen dit bericht uit verschillende hoeken doorgestuurd, van onder andere de mama, de tante, vrienden, enz. Goed bedoeld uiteraard … maar fake.

mrt. 2020

Kunnen apps je slaapkwaliteit meten?

factcheck

Slaapapps claimen dat ze inzicht bieden in hoe je slaapt. Sommige maken zich zelfs sterk dat ze je in zes weken tijd beter doen slapen. Kan dat?

mrt. 2020

Allochtone werklozen worden evenveel gecontroleerd als autochtone

factcheck

Volgens een artikel dat op 7 januari verscheen op de website ‘ReactNieuws’ werken Vlamingen steeds harder, en stempelen allochtonen almaar meer. De auteur staaft deze stelling aan de hand van cijfers van VDAB over de werkloosheidsgraad in Vlaanderen. Maar er valt flink wat nuancering te geven bij die cijfers en vooral bij de toon van het artikel.

feb. 2020

Claim dat '70 procent van de Waalse jobs in de non-profit zit’ is fout

factcheck

In een column die op vrijdag 21 februari in zakenkrant De Tijd verscheen, bespreekt journalist Rik Van Cauwelaert onder meer de economische verschillen tussen de drie Belgische Gewesten. Om zijn betoog te versterken citeert hij de Gouverneur van de Nationale Bank van België (NBB). “Een veelzeggende vaststelling, waar de NBB-Gouverneur Pierre Wunsch zelf de vinger op legde, is dat liefst 70 procent van de banen in Wallonië in de non-profit zit,” schrijf de journalist. Die uitspraak kreeg veel reactie op sociale media. Maar ze klopt niet.

feb. 2020

Uitspraak Bart Somers: ‘37 procent van 0 tot 5-jarigen heeft migratieroots’ klopt

factcheck

Op 16 februari verscheen op de website van weekkrant De Zondag een interview met Vlaams viceminister-president Bart Somers. Daarin stelt Somers dat 37 procent van de Vlaamse kinderen tussen nul en vijf jaar migratieroots heeft. Maar klopt dat cijfer ook?

jan. 2020

Een elektrische auto is milieuvriendelijker dan een benzine- of dieselwagen

factcheck

Europa wordt strenger: tegen 2030 moeten klassieke auto’s een pak minder vervuilen. Dat opent deuren voor de elektrische wagen, die als het ideale alternatief wordt beschouwd. Maar zijn deze echt wel milieuvriendelijker dan de klassieke wagen? Wij zochten het uit.

dec. 2019

Hondeneigenaars hebben minder kans op vroegtijdig overlijden

factcheck

Een hond zou positieve effecten hebben voor de lichamelijke en mentale gezondheid van de baasjes. Klopt dit wel?

okt. 2019

Vlaanderen heeft niet het hoogste zelfdodingscijfer van West-Europa

factcheck

De Standaard publiceerde op 8 september een artikel over het tekort aan vrijwilligers bij de Zelfmoordlijn. Daarin wordt beweerd dat Vlaanderen “het hoogste zelfmoordcijfer van West-Europa” heeft.

sep. 2019

Er zijn geen 6 op de 10 Belgen die zeker hun job verlaten bij afschaffing bedrijfswagen

factcheck

Zowat alle media hebben onlangs bericht over een onderzoek van Securex over salariswagens. De titel, “6 op de 10 Belgen verlaat job bij afschaffing bedrijfswagen” werd door bijna alle media overgenomen.

sep. 2019

Juli 2019 wel degelijk de warmste maand ooit gemeten.

factcheck

Nadat verschillende nieuwsmedia bericht hadden dat juli 2019 wereldwijd de warmste maand ooit gemeten was, reageerde klimaatscepticus Jan Jacobs op twitter, waar hij beter bekend is onder het pseudoniem “ockhams-scheermes”, dat de satellietgegevens dit tegenspreken. Wat is daarvan aan? Volgens Joris Meys, wetenschapper aan de UGent, vergelijkt Jacobs “appelen met pinguins”.

aug. 2019

Sociale woningen gaan naar vreemdelingen, terwijl “onze mensen” op de wachtlijst staan. Klopt dat?

factcheck

1 op 4 sociale woningen gaan naar vreemdelingen terwijl 153.910 mensen op de wachtlijst staan, zegt Vlaams Belang op Facebook naar aanleiding van het nieuws dat de wachtlijsten voor sociale woningen langer zijn geworden.

jun. 2019

590.000 bijkomende jobs sinds 2014?

factcheck

De Vlaamse meerderheidspartijen van Michel I zijn in hun verkiezingsprogramma’s positief over het aantal jobs die er zijn bijgekomen tijdens het ambt van haar regering . N-VA beweert in haar partijprogramma dat er meer dan 200.000 jobs extra zijn sinds oktober 2014. Open Vld gaat iets verder en zegt , net als Charles Michel in een recent interview met RTL , dat het er meer dan 250.000 zijn. De strafste bewering over het aantal bijgekomen jobs vinden we bij CD&V .

mei 2019

Neen, migranten brengen geen met Krim-Congovirus besmette teken naar België

factcheck

Op verschillende sociale media verschenen berichten over de komst van exotische teek naar Europa. Het gaat hierbij om de Hyalomma -teek die oorspronkelijk voorkomt in Afrika en Azië. Deze dieren zouden onbekende ziektes meebrengen.

mei 2019

Een veganistisch dieet bij kinderen zonder supplementen en zonder opvolging is gevaarlijk

factcheck

Veganistisch dieet voor kinderen; de opvolging door een diëtist met kennis van zaken is onmisbaar.

mei 2019

De aarde warmt wél op, al beweert een Vlaamse IPCC-ontkenner het tegendeel

factcheck

In het IPCC-rapport staat dat menselijke activiteiten een opwarming van ongeveer 1°C hebben veroorzaakt sinds de pre-industriële tijd

mei 2019

Vertrouwen in de EU was in de voorbije kwarteeuw nooit zo hoog als nu, maar niet overal...

factcheck

Europa is bij de Belgen erg populair. Liefst 72 procent van de landgenoten vinden ons lidmaatschap van de EU een goede zaak.

mei 2019

Klopt het dat er 545.000 immigranten naar België kwamen onder Theo Francken?

factcheck

Halve waarheden en onbestaande cijfers: tot zover de asielcijfers van het Vlaams Belang

mei 2019

Hoogspanningskabels hebben gevolgen voor de vogels, maar voorlopig nog niet voor de omwonenden

factcheck

Er is tot vandaag geen sluitend verband gevonden tussen gezondheidsproblemen en hoogspanningslijnen

mei 2019

Een harstilstand overleven lukt beter in onze buurlanden

factcheck

Naar aanleiding van de Week van het Hartritme berichtte Het Laatste Nieuws dat Belgen die een hartaanval krijgen slechts 5 tot 10 procent kans hebben dit te overleven. In onze buurlanden zou die overlevingskans aanzienlijk groter zijn, tussen 20 en 40 procent.

mei 2019

Is het aantal transitmigranten in Zeebrugge in 2019 gestegen ?

factcheck

Directeur Coördinator van de Federale Politie voor West-Vlaanderen, Alain De Laender: “Hoeveel ‘unieke’ asielzoekers er zijn houdt de politie niet bij, omdat het voor ons irrelevant is.”

mei 2019

De geldtransfers van Vlaanderen naar Wallonië gebeuren niet al sinds het ontstaan van België

factcheck

Mede dankzij Waalse investeringen tijdens de hoogdagen van de zware industrie in het zuiden van het land kon de Antwerpse haven uitgroeien tot wat ze nu is: een wereldspeler.

mei 2019

Is de jonge klimaatactiviste Greta Thunberg een marionet van PR- en marketingbedrijven?

factcheck

Thunberg noch haar familie hebben geld bij elkaar gezocht voor een marketingbedrijf, noch hebben ze centen verdiend aan het klimaatactivisme van Greta.

mei 2019

Vermogensbelasting enkel voor allerrijksten met netto vermogen groter dan een miljoen

factcheck

Groen en Ecolo willen een vermogensbelasting invoeren. Maar hoe willen ze dat doen? Zal de wijnkelder van de Belg nu aan een onderzoek worden onderworpen, worden getaxeerd en vervolgens worden belast? We zochten het uit.

mei 2019

Federaal planbureau: Alleen het partijprogramma van Groen doet de overheidsschuld dalen in de volgende legislatuur, maar...

factcheck

Op sociale media duikt een grafiek op, waaruit moet blijken dat alleen het partijprogramma van Groen de overheidsschuld zal laten dalen de komende jaren. In de post staat dat deze cijfers van het Planbureau komen. Factcheck.Vlaanderen dook in de ‘doorrekening’ 2019 van het Planbureau en zocht het uit.

mei 2019

Grafiek met het gemiddelde IQ van kiezers per partij, is nep

factcheck

Op sociale media circuleert al enige tijd een grafiek die de gemiddelde IQ-score van de stemgerechtigden per partij in kaart zou brengen . Zo zouden Groen-stemmers met 115 het hoogste gemiddelde IQ hebben .

mei 2019

Kan je malaria krijgen door in het Noordstation rond te lopen of er de bus te nemen?

factcheck

De Lijn wil niet meer stoppen aan het Noordstation in Brussel uit vrees voor besmettelijke ziekten . onterecht , zo blijkt .

mei 2019

De thermosfeer koelt af maar de aarde warmt op? Hoe kan dat?

factcheck

Een van onze lezers, Wim A, vroeg zich af of het klopt dat de aarde eerder afkoelt dan opwarmt. Hij stelde die vraag na het lezen van een artikel op de website ‘technocracy.news’ over recent NASA onderzoek. Dat onderzoek, gebaseerd op data van een satelliet, toont aan dat de bovenste laag van onze atmosfeer, de thermosfeer, afkoelt. Ze staat zelfs op het punt kouder te worden dan ooit gemeten sinds het begin van het ruimtevaarttijdperk. Koelt de aarde dan ook af?

apr. 2019

Tien kerkbranden in tien maanden, en andere berichten over Franse kerken...

factcheck

Naar aanleiding van de brand in de kathedraal van Notre-Dame in Parijs, circuleren op facebook verschillende berichten over “toename van antichristelijke aanvallen” in Frankrijk. Factcheck Vlaanderen zocht uit in hoeverre die berichten kloppen.

apr. 2019

Wiegendood of niet: autopsie moet uitsluitsel brengen

factcheck

Bij 1 op 3 gevallen van wiegendood is de ouder op de baby gaan liggen.

apr. 2019

Er zijn meer dan 4 laadpunten voor elektrische auto’s in Brussel

factcheck

Website oplaadpunten.org toont heel wat meer dan 4 laadpalen voor elektrische auto’s in Brussel.

apr. 2019

Poolse mannen bidden gewoon een rozenkrans

factcheck

Foto: screenshot van de site waar het bericht gepubliceerd werd.

apr. 2019

Worden memes illegaal?

factcheck