Filmpje toont uitzonderlijke afvalophaling in Antwerpen na vakbondsactie

In een TikTok-filmpje dat op 9 oktober op sociale media verscheen, is te zien hoe een witte afvalzak met het opschrift ‘REST’ samen met pmd en karton in een vuilniswagen wordt gegooid. “Niet vergeten sorteren vandaag guys”, schrijft de persoon die de video plaatste er sarcastisch bij.

Uitzonderlijke afvalophaling

Om te achterhalen waar de beelden zijn gemaakt, keken we naar de witte restafvalzak met het opschrift ‘REST’. Afvalzakken kunnen per gemeente verschillen, omdat gemeenten eigen regels voor afvalinzameling hebben. De zak op de beelden lijkt identiek aan die van de stad Antwerpen. Dat doet vermoeden dat de video daar is opgenomen.

Stad Antwerpen bevestigt dat de beelden inderdaad in Antwerpen zijn gemaakt, tijdens een afvalophaling in het historische stadscentrum op 9 oktober. “Op dat moment was er een vakbondsactie aan de gang”, zegt Liesbeth De Maeyer, woordvoerder van Stad Antwerpen.

“Door de stakingsdag waren er slechts een beperkt aantal medewerkers aanwezig. Op dat moment hebben we als stad voorrang gegeven aan het afvalvrij maken van het centrum van de stad om geurhinder en rondslingerend afval te beperken voor bewoners, handelaars en bezoekers.”

Dat bevestigt ook Valerie Bruyninckx van Fost Plus, de organisatie die ervoor zorgt dat huishoudelijke verpakkingen worden ingezameld, gesorteerd en gerecycleerd. “In het historisch centrum is besloten om op 9 oktober alles in 1 ronde op te halen, om te vermijden dat het afval bleef staan en het zwerfafval werd.”

Afzonderlijk opgehaald

Normaal gezien wordt in Antwerpen, net zoals in de meeste Vlaamse gemeenten, het afval zoals restafval, pmd en papier en karton afzonderlijk opgehaald. In sommige gemeenten, zoals Aarschot, worden soms ook zogenaamde duo-vuilniswagens ingezet.

Die vuilniswagens beschikken over twee volledig gescheiden compartimenten, waardoor ze bijvoorbeeld pmd en GFT-afval tijdens één ophaalronde kunnen meenemen, zonder dat het afval met elkaar vermengd wordt.

“Er is 1 uitzondering”, zeggen Valerie Bruyninckx (Fost Plus) en Nathalie Debast van de Vlaamse Vereniging van Steden en Gemeenten (VVSG). “De afvalintercommunale Limburg.net, die verantwoordelijk is voor de afvalophaling in alle Limburgse gemeenten en Diest, heeft een apart inzamelsysteem. Hier worden alle zakken samen opgehaald en nadien automatisch uitgesorteerd in het sorteercentrum.”

Afval belandt niet op één hoop

Dat al ons afval op een hoop belandt, klopt niet. Volgens het rapport ‘Huishoudelijk afval in Vlaanderen in 2025’ van de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) werd in 2025 70,6 procent van het huishoudelijk afval apart ingezameld. Het gaat onder meer om pmd, papier en karton, glas en gft.

Bron: OVAM

De overige 29,4 procent is restafval, zoals huisvuil, grofvuil en straat- en veegvuil. Dat wordt doorgaans verbrand, waarbij de vrijgekomen warmte kan worden gebruikt om energie op te wekken. “In uitzonderlijke gevallen gaat het naar de stortplaats”, zegt Jan Verheyen, woordvoerder van OVAM.

Wat gebeurt er met ons gesorteerd afval?

“Alle pmd-zakken die worden opgehaald in Vlaanderen worden naar een van de zes sorteercentra gebracht”, zegt Valerie Bruyninckx. Daar worden de zakken opengescheurd en de verpakkingen machinaal gesorteerd. Met behulp van zeven, luchtstromen en infraroodsensoren worden onder meer plastic flessen, folies, metalen verpakkingen en drankkartons van elkaar gescheiden.

Daarna worden de materialen samengeperst tot grote balen en naar recyclagebedrijven gebracht. Plastic wordt bijvoorbeeld verwerkt tot schilfers of korrels, terwijl metalen worden omgesmolten om er nieuwe producten van te maken.

Ook papier en karton worden na de inzameling gesorteerd. Vervolgens worden ze met water vermengd tot pulp, waaruit ongewenste materialen worden verwijderd. Die pulp wordt daarna verwerkt tot nieuwe papier- en kartonproducten zoals kranten, magazines, schrijfblokken, papier en wc- en keukenrollen. Ons afval sorteren heeft dus wel degelijk zin.

Niet alles wordt gerecycleerd

Toch wordt niet al het apart ingezamelde afval uiteindelijk gerecycleerd. Volgens OVAM ging in 2025 69,2 procent van het huishoudelijk afval naar een installatie voor recyclage, compostering of vergisting. Uiteindelijk werd 63,8 procent daadwerkelijk gerecycleerd, gecomposteerd of vergist.

Dat verschil komt onder meer omdat tijdens het sorteren en recycleren afval overblijft dat niet meer bruikbaar is. Daarnaast worden sommige afvalstoffen, zoals asbest en klein gevaarlijk afval, apart ingezameld om veiligheidsredenen. “Dat willen we niet opnieuw in de kringloop brengen, maar moet op een veilige manier vernietigd worden”, zegt Verheyen.

Van al het huishoudelijk afval in Vlaanderen werd uiteindelijk ongeveer 35 procent verbrand en belandde 1,2 procent op een stortplaats.

Conclusie

Het klopt niet dat gesorteerd afval in Vlaanderen uiteindelijk allemaal op één hoop belandt. Het filmpje uit Antwerpen toont een uitzonderlijke situatie. Door een vakbondsactie werden op 9 oktober verschillende soorten afval in één ronde opgehaald om zwerfvuil en overlast te voorkomen.

Het merendeel van het selectief ingezamelde afval wordt in Vlaanderen verder gesorteerd en gerecycleerd, gecomposteerd of vergist. Volgens OVAM werd in 2025 63,8 procent van het Vlaamse huishoudelijke afval op die manier verwerkt. Een deel van het afval wordt wel verbrand en een klein aandeel belandt op een stortplaats.