okt
2024
Ijsplaten rond Antarctica fluctueren, totale ijskap neemt af
In een Instagramvideo wordt opnieuw beweerd dat klimaatopwarming niet echt is, omdat het ijs op Antarctica vandaag groter zou zijn dan in 1988. Dat is een bewering die klimaatsceptici vaker maken, en die we waarschijnlijk in de toekomst nog zullen tegenkomen. Want ondanks de opwarming van de aarde blijft de omvang van het Antarctische ijs schommelen, met soms opvallende uitschieters. Maar hoe kan dat?
Schommeling van Antarctisch zee-ijs
Het zee-ijs rond Antarctica kent enorme schommelingen. De jaarlijkse verandering is zelfs één van de grootste seizoensgebonden verschillen in oppervlakte op aarde. In de winter bevriest een groot deel van de oceaan, waardoor Antarctica bijna verdubbelt in grootte. In de zomer smelt het ijs dan weer grotendeels weg.
Bron: NSIDC wintermaximum op 28 september 2020 (links) en het zomerminimum op 21 februari 2021 (rechts).
De vorming van het zee-ijs is grotendeels afhankelijk van het weer, luchtdruk en de seizoenen, waardoor de grootte elk jaar kan verschillen. Daardoor krijg je ook soms uitschieters, zoals van 2012 tot 2014, toen er een uitzonderlijk groot maximum was. En ook in de toekomst kan zo’n piek nog eens voorkomen.
Maar belangrijker is om naar de lange termijn te kijken, zegt glacioloog Frank Pattyn verbonden aan ULB. "Als je dat doet, zie je dat het zee-ijs vanaf het einde van de jaren 70 tot ongeveer 2015 geleidelijk toenam, en daarna sterk begon af te nemen. Sinds 2017 zitten de meeste jaren duidelijk onder het gemiddelde", zegt hij.
Bron: National Snow and Ice Data Center (NSIDC).
Cherrypicking
Om klimaatopwarming in twijfel trekken, wordt vaak een trucje gebruikt dat cherry-picking heet. Dat betekent dat je alleen die informatie eruit pikt die jouw verhaal ondersteunt en de rest gewoon negeert.
In dit geval klopt de data wel, maar worden er alleen jaren uitgehaald die het effect van klimaatopwarming kleiner doen lijken. Bijvoorbeeld zeggen dat er nu meer ijs is dan in 1988, of dat er 20 jaar geleden 14% minder ijs was dan vandaag, kan best juist zijn. Maar dat zegt eigenlijk niks over de lange termijn.
“De toename van zee-ijs waar zo’n online posts naar verwijzen deed zich voor op het einde van het vorige decennium, toen een lagedrukgebied aan de Westkant van Antarctica veel koude lucht aanzoog en de ijsmassa lokaal deed toenemen. Zo’n tijdelijk, en zeldzaam fenomeen ontkracht klimaatopwarming totaal niet,” zegt klimatoloog Niels Souverijns van VITO (Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek).
Sterke daling afgelopen jaren
De laatste jaren lijkt het Antarctische zee-ijs sterk af te nemen, een evolutie die ook Niels Souverijns opviel. “Normaal schommelt dat ijs van jaar tot jaar, afhankelijk van het weer, luchtdruk en de seizoenen, maar de voorbije drie jaar is het zee-ijs rond Antarctica echt drastisch gedaald”, zegt hij.
“In die natuurlijke variatie van zee-ijs rond Antarctica speelde klimaatverandering daar tot voor kort weinig in mee”, vertelt Souverijns. Antarctica werd namelijk beschermd door een sterke zeestroom vanuit Zuid-Amerika die rond Antarctica gaat, en het afschermt van de warmer wordende oceaanwateren. Maar de oceanen warmen nu zodanig op, dat die barrière afbrokkelt, en we de laatste jaren een stevige afname van zee-ijs zagen bij Antarctica.”
Ook Frank Pattyn zag dat de laatste vier jaren, met uitzondering van 2026, een absoluut minimum vertonen. Wat die plotse vermindering veroorzaakte is nog minder goed bekend. “Het kan gelinkt zijn aan meer smelten van de Antarctische ijskap omdat zoet water de vorming van zee-ijs belemmert. Dus meer smelten van de ijskap kan leiden tot minder gemakkelijk vormen van zee-ijs als het winterseizoen begint", vertelt hij.
Bron: NSIDC
De grafieken
De Instagrampost in de video baseert zich vooral op grafieken van Zackary Labe. Labe is een klimaatwetenschapper die nu werkt voor de onderzoeksgroep Climate Central. Met zijn grafieken waarschuwt hij juist voor het langdurige verlies van zee-ijs door klimaatopwarming.
Labe verloor onlangs zijn vorige baan bij het Amerikaanse meteorologisch instituut NOAA (National Oceanic and Atmospheric Administration), nadat de Trump-administratie het budget sterk had teruggeschroefd.
De andere grafieken waar de Instagrampost naar verwijst, komen van het National Snow and Ice Data Center (NSIDC). Ook deze data worden door wetenschappers gebruikt om het gestage afnemen van zee-ijs rond Antarctica aan te tonen. Ook dit programma heeft zwaar te lijden onder de ontslagen en bezuinigingen van de Trump-administratie.
Conclusie
Een tijdelijke toename van zee-ijs rond Antarctica betekent niet dat klimaatopwarming niet bestaat. Hoewel het zee-ijs elk jaar sterk kan schommelen door natuurlijke factoren zoals weer, luchtdruk en seizoenen, laat de lange-termijntrend zien dat het Antarctische zee-ijs sinds 2015 duidelijk afneemt. In de toekomst kunnen er nog uitschieters voorkomen.
✻
