Het carnivoordieet kan snel gewichtsverlies geven, maar is te eenzijdig en brengt gezondheidsrisico’s met zich mee

Op sociale media duikt al jaren het populaire carnivoor- of leeuwendieet op. Wie dat volgt, eet een tijdje alleen vlees. Groenten, fruit, granen en peulvruchten? Die laat je volledig links liggen.

De Nederlandse vlogster Jelline zegt dat ze er in één week tijd 2,5 kilo mee is afgevallen. Volgens haar is het een simpele manier om gewicht te verliezen, spieren op te bouwen en je gezonder te voelen.

Ook de bekende conservatieve psycholoog Jordan Peterson is fan. Hij beweert dat het carnivoordieet alle voedingsstoffen bevat die je nodig hebt en zelfs zou helpen tegen ontstekingen en mentale klachten. Petersons dochter, Mikhaila Fuller Peterson, promoot het dieet via haar eigen coachingbedrijf. Onlangs liet ze weten dat ze na acht jaar opnieuw andere voedingsmiddelen toevoegt aan haar eetpatroon, iets wat haar lichaam naar eigen zeggen lange tijd niet kon verdragen.

Snel resultaat, maar weinig hard bewijs

Kleine studies laten zien dat het carnivoordieet op korte termijn kan helpen bij gewichtsverlies en het gevoel dat je langer vol zit. Maar echt sterk bewijs is er nog niet. De meeste onderzoeken zijn daarvoor te klein, duren kort en hebben vaak geen vergelijkingsgroep.

Volgens dr. Katrien Van Beneden, opleidingshoofd Voeding- en Dieetkunde aan de Erasmushogeschool in Brussel, gaat het snelle gewichtsverlies bovendien vaak niet alleen om vet, maar vooral om vocht. “Bij minder koolhydraten houdt je lichaam minder water vast in de spieren,” legt ze uit.

Voedingsdeskundige Sanne Mouha van het UZA vult aan, “de snelle resultaten komen door vochtverlies of sterke caloriebeperking, niet door bijzondere eigenschappen van vlees. Dat komt omdat vocht zich vasthecht aan glycogeen, de voorraad koolhydraten in je lichaam. Eet je weinig koolhydraten, dan raakt die voorraad snel op. En het water dat eraan vastzit, plas je uit. Daarom zie je in het begin vaak een snelle daling op de weegschaal, maar dat is dus vooral water.

“Een dieet met tijdelijk minder koolhydraten of vetten kan zinvol zijn, maar alleen onder begeleiding van een diëtist,” zegt Van Beneden. “Bijvoorbeeld bij diabetes of obesitas kan het helpen. Maar het blijft een eenzijdig dieet waarbij je belangrijke voedingsstoffen mist.”

Eenzijdig voedingspatroon dat belangrijke nutriënten mist

“De risico’s van een carnivoordieet zijn toch groot,” zegt Sanne Mouha. “Het lichaam heeft ook voedingsstoffen nodig die vooral in plantaardige producten zitten.” Studies laten zien dat extreem beperkende diëten kunnen leiden tot tekorten en gezondheidsproblemen op lange termijn.

Dit dieet levert bijvoorbeeld vaak te weinig vitamine C, foliumzuur, antioxidanten en vezels. Worden ook vis en melk vermeden, dan ontstaan tekorten aan calcium en omega-3. “Op de lange termijn kan dit leiden tot voedingstekorten, minder mentale veerkracht, spijsverteringsproblemen en een hoger risico op chronische ziekten", waarschuwt Mouha.

Zo’n plotselinge verandering van je eetpatroon zet bovendien het lichaam onder stress. “In het begin voel je je misschien goed, maar op langere termijn kunnen tekorten aan nutriënten leiden tot haaruitval, huidproblemen, concentratieproblemen en zelfs ernstige ziekten zoals scheurbuik,” legt Mouha uit.

Voorstanders zeggen dat orgaanvlees die tekorten kan compenseren. “Maar zelfs een goed samengesteld carnivoordieet dekt niet automatisch alle micronutriëntbehoeften,” benadrukt diëtist en sportvoedingsspecialist Evelien Mertens. “Ook niet als er orgaanvlees bij wordt gegeten.”

LDL-cholesterol en kankerrisico’s

Wetenschappelijk onderzoek laat bovendien zien dat veel rood en vooral bewerkt vlees gezondheidsrisico’s met zich meebrengt zoals een sterke stijging van het LDL-cholesterol. Wat het risico op hart- en vaatziekten kan verhogen.

Een grootschalig onderzoek met gegevens van meer dan een miljoen mensen laat zien dat elke extra dagelijkse portie van 50 gram bewerkt vlees het risico op darmkanker met ongeveer 18% verhoogt. “Er is nog geen sluitend bewijs dat een carnivoordieet op lange termijn zeker colorectale kanker veroorzaakt,” zegt diëtist Evelien Mertens. “Maar een vezelrijk dieet beschermt juist, terwijl een hoge inname van rood en bewerkt vlees het risico net verhoogt.”

Extra eiwit heeft op een zeker niveau geen zin meer

Ook voor spieropbouw is een carnivoordieet niet ideaal. “Extra eiwit, ongeacht de bron, verbetert spiergroei slechts tot ongeveer 1,6 gram per kilogram lichaamsgewicht per dag. Daarboven levert het meestal weinig extra voordeel,” zegt sportdiëtist Evelien Mertens.

Voor iemand van 60 kilo betekent dit bijvoorbeeld twee eieren bij het ontbijt, een portie kip of vis bij de lunch en tofu of seitan bij het avondeten. Voor recreatieve sporters of matig actieve mensen is dit meestal voldoende. Alleen topsporters of mensen met veel spiermassa en intensieve training kunnen baat hebben bij extra eiwit om herstel en spiergroei te ondersteunen.

Conclusie

Het carnivoordieet kan op korte termijn leiden tot snel gewichtsverlies, maar dat is vaak vooral vocht en geen vet. Wetenschappelijk bewijs voor langdurige voordelen ontbreekt, terwijl het dieet toch belangrijke risico’s met zich meebrengt. Het is eenzijdig, kan leiden tot tekorten aan vitamines, mineralen en vezels, verhoogt mogelijk LDL-cholesterol en het risico op hart- en vaatziekten. Voor wie gezond wil afvallen of spieren wil opbouwen, blijft een gevarieerd, evenwichtig voedingspatroon met voldoende plantaardige voedingsmiddelen de veiligere en duurzamere keuze.